De vrouw die McDonald’s aanklaagde om hete koffie: hoe zat het nou echt?

Stella Liebeck klaagde McDonald’s aan toen ze in 1992 koffie van de keten knoeide en ernstige brandwonden opliep. Ze won de zaak en kreeg in eerste instantie 2,9 miljoen dollar. Enorme opschudding en hoon volgden, maar daarbij werden de feiten vaak verdraaid. The New York Times maakte een korte docu over de zaak.

Still uit documentaire

Oudere mevrouw rijdt met auto door drive-in McDonald’s, koopt koffie, knoeit koffie, loopt brandwonden op, klaagt fastfoodketen aan, krijgt 2,9 miljoen dollar.

Stella Liebeck werd het gezicht van zogenoemde ‘frivolous lawsuits’ in de VS en ze krijgt, ook al overleed ze al in 2004, nog steeds hoon over zich heen. Maar bij berichten over de kwestie ontbrak bijna altijd de context. Het werd zowat een urban legend. The New York Times maakte een korte docu over “het verhaal waarover de meeste misverstanden ooit” bestaan in de VS.

Ja, in de korte versie klinkt de zaak inderdaad als ‘frivolous’ met een hoofdletter f. Want koffie is nou eenmaal heet. En: gooide die vrouw niet zélf de koffie over zich heen? En dan McDonald’s aanklagen? Op een gegeven moment was het verhaal zelfs zo dat de vrouw uit de drive-in wegreed met de koffie tussen haar benen. Zo ontstaan dus mythes en hetzes, maakt de docu van de The New York Times duidelijk:

“Terwijl het bereik van het verhaal steeds groter werd, werd het aantal woorden steeds minder. In sommige kranten was het niet meer dan een flaptekst.

697 woorden in de Albuquerque Journal werden 349 woorden bij persbureau AP tot zelfs slechts 48 woorden in verschillende stadskranten.”

Het gevolg: de context, en dan met name hoe het vonnis tot stand kwam, ontbrak steeds meer. Het leidde tot grappen van talkshowpresentatoren (“Oo, my coffee was too hot. It’s coffee!”) en populaire tv-shows, zelfs nog jaren later. Neem bijvoorbeeld dit fragment van comedyserie Seinfeld, waarin Kramer de hulp inroept van een advocaat, omdat iemand hem aanstootte terwijl hij een koffiebeker in zijn broek had en vervolgens hete koffie over zich heen kreeg.

“Hebben we een kans? Geef me één koffiedrinker in de jury en je gaat rijk naar buiten.”

Maar de impact was groter. Felle tegenstanders van dit soort rechtszaken zagen in Liebecks geval dé aanleiding aan ‘tort reform’ te doen, hervorming van het aansprakelijkheidsrecht.

“Wanneer het over aansprakelijkheid gaat, zeggen mensen: o, natuurlijk, de McDonald’s-zaak.”

Liebeck verbrandde zestien procent van haar lichaam

Dit, zo blijkt uit de documentaire, is wat er echt gebeurde in 1992: Stella Liebeck, toen 79, had net koffie gehaald bij de drive-in van een McDonald’s in haar woonplaats Albuquerque, New Mexico. Ze zat op de passagiersstoel van een geparkeerde auto toen ze koffie over zichzelf heen gooide, koffie die 82 graden was en daarmee ongeveer zeventien graden warmer dan de gemiddelde koffie uit je koffiezetapparaat thuis. Volgens een brandwondendeskundige kan koffie met deze temperatuur binnen vijftien seconden zorgen voor derdegraadsbrandwonden, zo komt in het filmpje aan bod.

Liebeck verbrandde zestien procent van haar lichaam, waarvan zes procent derdegraadsbrandwonden betrof. Ze moest een week in het ziekenhuis blijven en had voor tienduizend dollar aan medische kosten, zo zegt haar dochter in de documentaire. Liebeck zelf was helemaal niet uit op geld, maar wilde voorkomen dat andere mensen “hetzelfde zou overkomen”. McDonald’s, zo meldt de documentaire, had bovendien al eerder honderden klachten gehad over de te hoge temperatuur van zijn koffie, ook van mensen die dergelijke brandwonden opliepen. Het enorme bedrag werd uiteindelijk nog flink verminderd ook, van 2,9 miljoen dollar naar 650.000 dollar. Liebeck schikte uiteindelijk voor een half miljoen.

Liebecks dochter zegt dat de familie nog steeds last heeft van de zaak:

“Moeten we dit nu elke keer weer opnieuw meemaken?”

Soortgelijke zaken, geen soortgelijke uitspraak

Soortgelijke zaken hebben in navolging van die van Liebeck niet eenzelfde afloop gekregen. Neem de zaak van Jack McMahon tegen Bunn-O-Matic, een fabrikant van koffiezetapparaten, uit 1998. Een rechter oordeelde daarin dat 82 graden voor koffie niet “onredelijk warm” was. McDonald’s werd ook in Groot-Brittannië - in 2002 - een keer verantwoordelijk gehouden voor verwonding na te hete koffie, maar ook daar kreeg de aanklager geen gelijk.

In 2011 maakte HBO de documentaire Hot Coffee over de aansprakelijkheidskwestie. Hierin stond Liebecks zaak ook centraal. Bekijk een trailer:

    • Frank Huiskamp