‘Ik ben een ander mens geworden’

Chiwetel Ejiofor is Solomon Northup, een zwarte, vrije violist in ‘12 Years a Slave’ die wordt ontvoerd om als slaaf op zuidelijke plantages te werken.

Hoe was het om deze rol te spelen?

„Toen ik hem aangeboden kreeg, heb ik een tijd nagedacht of ik het wel moest doen. Deze rol brengt heel grote verantwoordelijkheden met zich mee, want volgens mij is er geen andere film die vanuit de ervaringen en het perspectief van een slaaf naar slavernij kijkt. Maar toen ik de passage in Solomon Northups boek – waar de film op is gebaseerd – las, wist ik dat ik deze persoon wilde spelen en begrijpen.

„Het was de passage waarin hij wordt opgehangen en zichzelf in leven houdt omdat zijn tenen de grond net raken. Hij schrijft over dat moment: ‘Ik had best nog een aantal jaar langer willen dienen als slaaf, als ze me gewoon een paar centimeter verderop hadden gehangen, in de schaduw.’ Dat Solomon dit zonder boosheid of veroordeling heeft kunnen opschrijven, vind ik getuigen van zijn overweldigende weerstand en diepzinnigheid.”

Wat waren de grootste uitdagingen?

„Het was onmogelijk om deze rol als slaaf te spelen en er niet door beschadigd te raken, want je denkt na over alles wat deze man meemaakt. Alle vreselijke dingen die Solomon meemaakt, wilde ik tot in de kern voelen en begrijpen. Ik had het idee dat dit de enige manier was om een klein deel van zijn gevoelens over deze vreselijke gebeurtenissen over te brengen op het publiek van nu.

„Het klinkt gek, maar dat vind ik heel mooi, omdat ik Solomon zo weer een beetje tot leven kon wekken. Ondanks dat hij de wreedste dingen meemaakte, zoals de keer dat hij gedwongen werd een vriendin zweepslagen te geven tot ze bijna dood was. Solomon schrijft dat hij zich niet kan voorstellen dat de mensheid ooit een ergere dag heeft meegemaakt. Zulke scènes waren moeilijk, maar ik wilde dit verhaal per se vertellen.”

Wat is anno 2013 het belang van dit verhaal?

„Het is nooit verkeerd om een verhaal over wederzijds respect te vertellen. Een verhaal dat Solomon Northup uit 1841 ons in 2013 cadeau heeft gegeven en dat laat zien dat we mensen niet moeten verdelen in zwart en blank, of deze religie en die religie, maar naar individuen moeten kijken.

„Er zijn weinig films over dit onderwerp verschenen en ik denk dat dat komt doordat het moeilijk is om een systeem te verachten waar onze volledige westerse maatschappij op gebaseerd is. Maar de waarheid is dat we juist naar deze onderwerpen moeten kijken, omdat we anders in bepaalde gedragspatronen vast blijven zitten. Door over ons slavernijverleden te praten kunnen we elkaar uiteindelijk beter begrijpen.”

Wat hebt u hier zelf van geleerd?

„Het is lastig om dat in een ‘sound bite’ uit te leggen. Ik begrijp nu de psychologie van slavernij en andere wreedheden beter, en ik kan verbanden leggen tussen de dingen die ik als Solomon Northup meemaakte in de film en wat er tegenwoordig gebeurt in de wereld. Ik heb het idee dat ik nu een ander mens ben dan voor ik het script kreeg. Ik leefde in een andere realiteit. Ik hoop dat de mensen die 12 Years a Slave zien ook een zekere verandering ondergaan. Ik verwacht geen revolutie te bewerkstelligen.”

    • Kris Derks