Hoe vaak het misgaat, weet eigenlijk niemand

Foto Reuters

verslaggever

Levensgevaarlijk, een cosmetische ingreep. Zondag kon de kijker op SBS 6 nog huiveren bij de slachtoffers van bijbeunende schoonheidsspecialisten, maandag stuurde minister Schippers van Volksgezondheid een brief naar de Tweede Kamer om misstanden in de cosmetische sector aan te pakken. En diezelfde avond was bij Pauw & Witteman ook nog de mislukte gezichtsbehandeling van Sylvia Veerman, auteur van het boek Legaal verminkt, te bestuderen.

Wat wil Schippers nu precies aanpakken en hoe nodig is dat eigenlijk?

Wat stelt minister Schippers voor?

De minister wil de leeftijdsgrens voor cosmetische chirurgie – dus een behandeling met mes – naar 18 jaar opschroeven. Nu mag iemand van 16 in principe ook chirurgie ondergaan, ook al is dat niet medisch noodzakelijk. Het is overigens niet duidelijk hoe vaak dit gebeurt, het lijkt om incidenten te gaan.

Daarnaast wil de minister dat de branche zelf kwaliteitsnormen opstelt, opleidingen verzorgt en een register aanlegt. Ze wil bovendien dat cosmetische ingrepen enkel door bevoegden mogen worden gedaan en dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg toezicht op hen houdt. Daarom moet de wet zo worden uitgebreid dat niet alleen medici, maar ook mensen die cosmetische ingrepen uitvoeren die niét medisch noodzakelijk zijn eronder vallen. Met name het injecteren van ‘fillers’ en laserbehandelingen zijn nu een grijs gebied.

En Schippers wil dat er bij extreme make-over -programma’s op tv een melding komt dat cosmetische ingrepen risicovol zijn.

Hoe nodig is dit?

Dat is de vraag. De minister baseert zich op een studie van onderzoeksbureau Panteia naar de sector. Van „wildgroei” aan artsen die niet zijn opgeleid als plastisch chirurg, maar wel snijden, is maar „in beperkte mate” sprake, bleek uit het onderzoek. „In een enkel geval” werd een operatieve ingreep door een basisarts gedaan of een filler door een schoonheidsspecialist ingespoten. Laserbehandelingen en chemische peelings werden wel vaker gedaan door mensen die daar geen diploma voor hadden.

Maar hoe vaak gaat dat dan mis?

Geen idee. Er zijn nauwelijks cijfers over. Brancheorganisatie ANBOS voor schoonheidsspecialisten houdt niet systematisch klachten bij, de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie ook niet. Voorzitter René van der Hulst van de NVPC, zelf plastisch chirurg, ziet echter zo’n 2 of 3 meldingen van serieuze misstanden per maand langskomen, „en dat is maar het topje van de ijsberg”.

De Inspectie voor de Gezondheidszorg weet het ook niet. Een woordvoerder: „Wij zien alleen meldingen van zeer ernstig letsel of overlijden, maar bijvoorbeeld niet van zwaar littekenweefsel.” De inspectie houdt geen toezicht op niet-medici, zoals schoonheidsspecialisten. Bovendien wordt veel niet gemeld. Van der Hulst: „Als er iets misgaat moet de patiënt of de behandelaar zelf aangifte doen. De behandelaar wil dat natuurlijk niet en de patiënt schaamt zich of krijgt een dealtje aangeboden.”

Het klopt dat we niet weten hoe groot het probleem is, zegt de woordvoerder van minister Schippers. „Dat is het probleem, we willen van het grijze gebied af. Maar ook al zijn het er maar twee, de gevolgen kunnen enorm zijn.”

Wat zijn de gevolgen dan?

In de meeste gevallen zal een botoxprik geen problemen opleveren. Maar het kan wel. Van der Hulst van de NVPC somt wat dingen op die zag: „Een derdegraadsverbranding na een laserbehandeling, een forse nabloeding na een facelift die door een basisarts was gedaan, een oog dat niet meer open kon na een verkeerde ooglidcorrectie, fillers die gaan ontsteken en blijven etteren.” Maar ook: liposucties die op de intensive care eindigen, levensbedreigende infecties na borstoperaties.

Lost Schippers’ plan iets op?

Misschien, maar Van der Hulst is kritisch. „Het grote probleem naast fillers zijn de chirurgische ingrepen. In Nederland ben je als arts bevoegd om een ingreep te doen als je ‘bekwaam’ bent. Maar wat dat betekent ligt niet vast. Als je drie dagen op borstvergrotingscursus in de VS bent geweest, kun je ook zeggen dat je ‘bekwaam’ bent. Maar dat weegt niet op tegen zes jaar specialisatie.”

Plastisch chirurgen hebben strenge kwaliteitscriteria, zegt Van der Hulst. De condities op de operatiekamer moeten goed zijn, de chirurg mag niet meedoen aan tijdelijke aanbiedingen die mensen overhaast doen kiezen en de leeftijdsgrens ligt op 18. Bovendien moet de chirurg een aantal operaties hebben gedaan voordat hij of zij zelf mag opereren. „Die regels zijn er niet voor cosmetisch chirurgen, ook niet met de maatregelen van Schippers.”