Frisdrank maakt kindjes Mexico dikste ter wereld

Mexico, de grootste consument van frisdrank, stemt over een extra heffing. De industrie vreest dat andere landen volgen

Liefhebbers van frisdrank hebben in Mexico niet alleen de keuze uit bekende internationale merken als Coca-Cola en Fanta. In de schappen staan ook tientallen lokale bubbeldrankjes in alle kleuren van de regenboog. Het gifgroene Lulú, bijvoorbeeld, en ToniCol, Mexicaanse cola met vanillesmaak.

Het zijn dan ook Mexicanen – en niet Amerikanen – die wereldwijd de meeste frisdrank opslurpen. Gemiddeld 163 liter per persoon per jaar, omgerekend een blikje per dag. Mede daardoor staan ze op het punt de Amerikanen in te halen als dikste volk ter wereld. Onder kinderen is dat al het geval: ruim een derde lijdt aan overgewicht, zeggen de Verenigde Naties.

De Mexicaanse regering wil daarom dat de bevolking afvalt. De Senaat stemt begin november over de invoering van een extra belasting van één peso (zes eurocent) op een literfles frisdrank. Vorige week werd de heffing al aangenomen door het Mexicaanse Lagerhuis, samen met een belastingverhoging van vijf procent op fast food.

Fat tax

Mexico sluit daarmee aan bij een rijtje landen dat overgewicht probeert te bestrijden met extra heffingen op frisdrank en vet eten. Onder andere Frankrijk, Finland en Hongarije doen dat al. Maar in Mexico is net als in de VS – waar in New York een verbod op megabekers frisdrank dit jaar mislukte – een felle discussie ontstaan over de ‘fat tax’.

De tegenstanders van de frisdrankheffing zijn goed georganiseerd. Lobbygroep ANPRAC verenigt Mexicaanse frisdrankfabrikanten en internationale bedrijven als Coca-Cola. Ze hebben de afgelopen weken paginagrote advertenties gekocht in Mexicaanse kranten om campagne te voeren tegen de belasting.

De belangen zijn groot. Coca-Cola kondigde vorig jaar aan dat het vijf miljard dollar gaat investeren in Mexico. De vrees bestaat dat als de frisdrankbelasting in Mexico er komt, andere opkomende markten, zoals India, zullen volgen. Dit soort landen zijn steeds belangrijker voor de frisdrankindustrie, wegens dalende verkopen in Europa en de Verenigde Staten.

Volgens ANPRAC is frisdrank niet de oorzaak van de explosie van overgewicht en suikerziekte in Mexico (het land heeft ’s werelds hoogste percentage diabetespatiënten). Ze schermen met cijfers dat zoete dranken verantwoordelijk zijn voor slechts zes procent van de calorieën in het gemiddelde Mexicaanse dieet. Als de consumptie door de heffing met een vijfde zou dalen, dan scheelt het per dag gemiddeld slechts 35 calorieën – minder dan een boterham zonder beleg.

Niet ver genoeg

De voorstanders van de frisdrankbelasting vinden juist dat de maatregel niet ver genoeg gaat. Om Mexicanen echt te ontmoedigen willen ze een heffing van twee peso per fles, ongeveer twintig procent van de verkoopprijs. Alleen zo laten mensen hun glas Lulú of cola staan, zei Alejandro Calvillo, directeur van een consumentengroep, tegen het persbureau Associated Press.

Hij vindt dat de Mexicaanse regering de toekomstige opbrengsten uit de frisdrankbelasting, geschat op twee miljard peso (zo’n 112 miljoen euro), moet gebruiken om de volksgezondheid te verbeteren. Bijvoorbeeld door waterfonteintjes aan te leggen op scholen en in openbare gebouwen.

Want dat is het echte probleem: het gebrek aan schoon en goedkoop drinkwater. Door achterblijvende investeringen in infrastructuur komt er in bijna een op de tien Mexicaanse huishoudens geen schoon water uit de kraan. Ze moeten flessen water kopen. Die zijn relatief duur, waardoor de stap naar frisdrank snel is gemaakt.

De frisdrankheffing is een van de vele plannen van de vorig jaar aangetreden president Enrique Peña Nieto. Hij wil Mexico laten uitgroeien tot een economische en politieke wereldspeler. Daar hoort ook een gezonde en productieve bevolking bij.

Maar frisdrank is niet het enige probleem. Mexicanen bewegen weinig en de nationale keuken is calorierijk, met gerechten als gebakken bananen, gefrituurde tortillas met kaas en burrito’s overladen met zure room.

Het gaat ook om een mentaliteitsverandering. Mexicanen worden opgeroepen een voorbeeld te nemen aan hun landgenoot Manuel Uribe. Een tijd lang was hij de dikste man ter wereld, met een piek van 597 kilo. De straatverkoper van taco’s at iedere dag zelf zijn stalletje leeg. Maar vervolgens wist Uribe in twee jaar tijd 225 kilo af te vallen. Eveneens een record.

    • Ykje Vriesinga