Van Dale neemt wazzup op (en verwijst msn’en naar het voorportaal van de hel)

Van Dale kwam vanochtend met een lijstje woorden die vanaf dit jaar in het woordenboek worden opgenomen. Wat opvalt, is dat er veel woorden uit het Engels en van internet komen. Shinen, mindfuck, selfie, dataroaming. Eén woord trekt in het bijzonder de aandacht: wazzup. Wat doet dat woord nu (pas) in de Dikke van Dale? We belden met de hoofdredacteur.

Allereerst, voor de volledigheid, de betekenis. ‘Wazzup’ is een verbastering van ‘what’s up?’ en dus een manier om iemand te begroeten. Die specifieke zegswijze werd populair aan het eind van de vorige eeuw, toen Budweiser een commercial uitzond waarin een wat vrienden elkaar bellen en zo begroeten - gebaseerd op een korte film, True, die even daarvoor op verschillende filmfestivals te zien was geweest.

Op 20 december 1999 werd het spotje voor het eerst op de Amerikaanse televisie vertoond:

En in 2000 was een parodie op de commercial te zien in Scary Movie:

Korte tijd was het lollig om onder vrienden ook te ‘wazzup’-en. Korte tijd, want net als ‘foutje, bedankt’ en ‘goeiemoggel’ raakte het snel weer uit de gratie. Zie ook dit fragment van Friends, uit 2002, waarin Ross Chandler zo begroet. De reactie: “Seriously dude, three years ago.”

‘Het komt vaak langs in chatrooms’

Waarom dan toch pas in 2013 de deuren van de Van Dale openzetten voor ‘wazzup’? Volgens hoofdredacteur Ton den Boon heeft dat te maken met de manier waarop het woord gebruikt wordt. Het was inderdaad al langere tijd onderdeel van een subcultuur, de jongerentaal, maar heeft volgens hem recent de oversteek gemaakt.

“Het is moeilijk vast te stellen of zo’n woord gangbaar is, want het wordt niet vaak gebruikt in kranten, op televisie of op de radio. Maar op internet, in chatrooms, komt het wel vaak langs. Het wordt bovendien overgenomen door grote mensen: ik zou het nu tegen mijn tienerzoon kunnen zeggen. Ik citeer daarmee dan zijn taal.”

Den Boon plaatst wel een kanttekening:

“Dat het is opgenomen in de Van Dale, wil niet zeggen dat het onze taal duurzaam verrijkt. Het zou kunnen dat het woord weer verdwijnt, juist omdat het, als het eenmaal gangbaar is, verdwijnt uit de jongerentaal en ook niet onder volwassenen verder blijkt te kunnen leven.”

Een soort kus des doods dus, die opname in de Dikke. Al zou het volgens Den Boon ook kunnen dat het woord blijft bestaan als verwijzing naar een andere tijd:

“Zoals we nu ‘mieters’ nog steeds gebruiken voor dingen uit de jaren vijftig, omdat we daarmee de taal van die tijd citeren.”

Het voorgeborchte van de hel

In totaal komen er per jaar zo’n 1000 nieuwe woorden bij, waarvan de meest opvallende door de afdeling marketing worden uitgekozen voor het persbericht zoals dat vandaag uitging.

En er verdwijnen woorden, omdat die met het verstrijken van de tijd weer uit de taal slijten. Den Boon noemt er een paar die weliswaar nog niet geschrapt zijn, maar wel op de nominatie staan.

“Een goed voorbeeld is ‘msn’en’. Dat was een aantal jaren geleden heel gebruikelijk, maar nu doet niemand het meer. Of ‘wappen’, een vorm van internet waarvan we dachten dat het helemaal de toekomst had. Dat zijn allebei woorden die nu in het voorgeborchte van de hel terecht zijn gekomen, zeg maar.”

Een favoriet onder de nieuwkomers heeft Den Boon overigens niet echt, maar hij is wel een liefhebber van woorden die “mooi gevormd” zijn.

“Zoals ‘geluksmachine’. Die is opgenomen dankzij Rutte, die in toespraken meerdere malen zei dat ‘de overheid geen geluksmachine is’. Het leuke eraan is dat het woordenboek daarmee elementen vangt van de werkelijkheid waarin we leven.”