‘Mienskip’: „Lieverd, we hebben alles!”

Marijke Roskam (#058helpt) in ‘RTL Late Night’

Een uitgebreide stadsbrand met één dodelijk slachtoffer is goed voor de eenmalige opening van het NOS Journaal, maar geen groot item voor achtergrondrubrieken en talkshows. Een man die aan minderjarige meisjes zit wordt als veel belangrijker nieuws ervaren.

Toch opende RTL Late Night maandag uitvoerig met de brand die zaterdagavond in Leeuwarden woedde. En daar waren goede redenen voor, die optimaal werden belicht.

De rol van sociale en regionale media is namelijk heel groot geworden bij zo’n gebeurtenis, die een hele stad in rep en roer brengt. Niet alleen de brandweercommandant en de burgemeester zaten bij Humberto Tan aan tafel, maar ook de verslaggever van stadsnieuwswebsite Suksawat.nl en de bewoonster die op hetzelfde blog haar ervaringen met anderen deelde.

De door lokale media en amateurs gemaakte beelden van de fik waren bij RTL voor het eerst zo uitgebreid op de landelijke televisie te zien. Maar misschien wel de zinnigste gast was radiomaker (en BNR-collega van Tan) Marijke Roskam die als „Bekende Fries” bekend staat. Ze begon zondag een actie onder het motto „058 helpt 058”, die stadgenoten de kans bood om als particulier de slachtoffers bij te staan. De eigenaar van een kringloopwinkel zei dat wie geen huisraad meer had bij hem gratis spullen mocht komen uitzoeken. Of in de woorden van Roskam: „Ik had vandaag een meisje aan de lijn, die wanhopig zei dat ze helemaal niets meer had. Ik kon haar antwoorden: lieverd, wij hebben alles!”

Dat is nog eens een ander geluid in het tijdperk van boze en calculerende burgers. Roskam zei dat ze een hekel had aan de term ‘participatiesamenleving’, maar daar graag de gevleugelde term mienskip tegenover zette. Het betekent ‘gemeenschapszin’ in het Fries, maar werd ook in het verleden wel gebruikt om loyaliteit aan eigen taal en natie mee aan te duiden.

De brand in Leeuwarden zou ook wel eens de geschiedenis in kunnen gaan als het keerpunt in de waardering door autoriteiten van het belang van sociale media. Burgemeester Ferd Crone was nogal tevreden over de effectiviteit van de informatievoorziening op Twitter en door Suksawat.nl. De regionale televisie zou tijdens de brand een quiz hebben herhaald.

De hypothese dringt zich op dat paniek onder het publiek bij rampen niet zozeer veroorzaakt wordt door Facebook en Twitter als door tegenstrijdig en ongecoördineerd handelen van de kant van de autoriteiten, zoals in Moerdijk en Haren. Als de „probleemeigenaren” het hoofd koel houden, hebben ze misschien alleen maar baat bij een permanente berichtenstroom van onderop. Maar daar zouden we natuurlijk eerst een onderzoekscommissie voor in het leven moeten roepen.

    • Hans Beerekamp