Braziliaanse olie voor Shell en Total

Gedeeltelijke privatisering is volgens president Rousseff goed voor Brazilië en staatsbedrijf Petrobas

Tegenstanders van de gedeeltelijke privatisering van oliewinning in Brazilië raakten na afloop van de veiling in Rio de Janeiro slaags met de politie. Foto AFP

Shell is, als onderdeel van een consortium, de ‘winnaar’ van de veiling van de exploitatierechten van Libra, een van de grootste olievelden ter wereld. Het consortium bracht als enige een bod uit.

Kleine, maar hevige protesten in meerdere Braziliaanse steden vormden het decor van de omstreden veiling gisterenmiddag in Rio de Janeiro. Elfhonderd militairen sloten het luxehotel waar de veiling plaatsvond hermetisch af. Vanaf het middaguur raakten politie en demonstranten slaags. Een persauto fikte af. Zeker zes mensen raakten gewond.

De demonstranten, een mix van stakende oliewerkers, belangengroepen en anarchisten, protesteren al dagen tegen de verkoop van Braziliaanse olie aan buitenlandse bedrijven. Hoewel de Braziliaanse staat volgens nieuwe wetgeving eigenaar blijft van het olieveld en meedeelt in de winst, voelen de betogers zich bekocht.

„Geen enkel land geeft zijn grondstoffen weg aan multinationals”, zegt Hannah Cavalcante (26), die rustig blijft staan als de traangasbommen haar om de oren vliegen. Ze verschuilt zich achter het deksel van een kliko dat ze gebruikt als schild. „Miljoenen van mijn landgenoten zijn arm. Het oliegeld behoort ons toe.”

Libra – dat naar schatting zó veel olie bevat, dat de hele wereldbevolking er minstens drie maanden op kan teren – is onderdeel van het zogenoemde pre-sal: een groot gebied voor de zuidkust van Brazilië waar in 2007 grote hoeveelheden olie werden gevonden. Het heet zo omdat de olie zich onder een dikke laag zout bevindt en op een enorme diepte. Complexe technologie en diepzeeboringen zijn nodig om de velden te ontginnen.

Het consortium bestaat naast Shell (20 procent) uit het Braziliaanse Petrobras (40 procent), het Franse Total (20 procent) en twee Chinese staatsoliebedrijven CNPC en COOPC (beide 10 procent). Met twaalf tot vijftien boorplatformen zullen zij de olie uit de grond halen. Dat kan naar schatting oplopen tot 1,4 miljoen vaten per dag.

Nadat de bedrijven hun investeringskosten hebben terugverdiend staan ze 41,65 procent van hun winst af aan de Braziliaanse overheid. Dat percentage is het minimum dat de winnaar van de veiling moest afstaan.

De veiling is van alle kanten bekritiseerd. Internationale bedrijven vinden dat nieuwe Braziliaanse regelgeving hen te weinig winstmarge overlaat. Dat is waarschijnlijk de reden dat oliegiganten zoals Chevron, ExxonMobil en BP niet meededen.

Libra is het eerste olieveld dat Brazilië veilde onder nieuwe wetgeving. Volgens die regels blijft de staat eigenaar van het olieveld en moet semistaatsoliebedrijf Petrobras voor minstens 30 procent participeren.

Petrobras, dat nu voor 40 procent meedoet, kampt echter met financiële problemen. De overheid hoopte dat het aandeel van Petrobras groter zou zijn, maar olie-experts vrezen dat Petrobras die last niet kan dragen.

Tegenstanders nemen een tegenovergestelde positie in. Zij vinden dat Brazilië zelf zijn olie moet exploiteren, zodat alle opbrengsten aan het land ten goede komen. „Buitenlandse bedrijven dienen de belangen van hun land, niet van het onze”, zei Emanuel Cancella, secretaris-generaal van de olievakbond van Rio de Janeiro, afgelopen donderdag bij het begin van een landelijke staking van oliewerkers.

Het was voor de regering van groot belang dat de veiling doorging. „Brazilië heeft zowel het kapitaal als de technologie van buitenlandse bedrijven dringend nodig”, aldus Giorgio Romano, hoogleraar economie in São Paulo. „Bovendien harkt het land via deze weg toch een belangrijk percentage van de olieopbrengsten binnen.”

Van de totale opbrengst van ruim 343 miljard euro die Brazilië de komende 35 jaar aan de veiling overhoudt, zo rekende president Dilma Rousseff voor, komt ruim 90 miljard euro via royalty’s ten goede aan onderwijs en gezondheidszorg. Rousseff sprak het volk toe op radio en tv. „De Braziliaanse regering en Petrobras krijgen in totaal 85 procent van de inkomsten van Libra”, zei ze. „Dat verschilt behoorlijk van privatisering.”

    • Floor Boon