Feestje in Slotervaart was te vroeg

Rechter doet alsnog onderzoek naar het handelen van aandeelhouders van Amsterdams ziekenhuis

Het Slotervaartziekenhuis. De uitkomst van een onderzoek naar mogelijk wanbeleid kan grote gevolgen hebben voor de toekomst vande instelling. Foto Bram Budel

Vrolijke gezichten en gevulde koeken, vrijdag 5 juli in het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam-West. Groot was de opluchting toen de Ondernemingskamer van het Amsterdamse gerechtshof had besloten geen onderzoek in te stellen naar wanbeleid bij het ziekenhuis.

Maar afgelopen vrijdag maakte de Ondernemingskamer een einde aan de rust, door alsnog een onderzoek aan te kondigen bij twee vennootschappen die indirect aandeelhouder van het ziekenhuis zijn.

Het conflict in Slotervaart begint na het overlijden in 2012 van Jan Schram, de grootaandeelhouder van het ziekenhuis, een zakenman die vermogend was geworden met projectontwikkeling in Noord-Holland. Hij schreef geschiedenis door in 2006 als eerste private investeerder in Nederland een ziekenhuis te kopen en om te zetten van een stichting naar een besloten vennootschap. Samen met Aysel Erbudak, een ongepolijste zakenvrouw met een achtergrond in de uitzendbranche en callcenters, neemt hij de controle over.

Schram is vooral de stille financier, Erbudak de bestuursvoorzitter met een klein aandelenbelang. Met haar soms confronterende bestuursstijl maakt ze in de loop der jaren veel vijanden. Als haar zakenpartner op 28 december 2012 overlijdt, escaleert een al jaren sluimerend conflict met de erfgenamen van Jan Schram.

Als bestuursvoorzitter wordt Erbudak zonder al te veel problemen ontslagen. Maar de manier waarop zij en haar familie als aandeelhouder buitenspel worden gezet, kan de toets der kritiek minder makkelijk doorstaan. De rechter nam afgelopen vrijdag alsnog een paar ingrijpende beslissingen die mogelijk grote gevolgen hebben voor de toekomst van het ziekenhuis.

Machtsverhoudingen bevroren

Erbudak en haar familie hadden na het overlijden van grootaandeelhouder Schram het recht om diens erfgenamen uit te kopen en zo de controle over het ziekenhuis te verkrijgen. Dat wilden Jans broer Lex en zijn zonen Pim en Rob niet, evenmin als de raad van commissarissen en de uitgedunde raad van bestuur. Mede op advies van oud-rechter Pieter Kalbfleisch kwamen zij met een truc waardoor Erbudak als aandeelhouder werd kaltgestellt. Het ziekenhuis werd „verhangen” naar een andere moeder, ook een vennootschap van de familie Schram, maar nu zonder de Erbudaks en hun aankooprechten. Pas daarna boden betrokkenen hun aandelen in het waardeloos geworden beleggingsvehikel aan de familie Erbudak aan. Die stapte daarop naar de rechter.

In juli verloor de familie Erbudak een zaak over wanbeleid bij het ziekenhuis. Maar in een tweede rechtszaak over de gang van zaken bij de twee vennootschappen twijfelt de rechter nu of de erfgenamen hun statutaire plichten zijn nagekomen, onder meer omdat de familie Erbudak de aandelen zo laat kreeg aangeboden. Ook werd de familie Erbudak vooraf niet geïnformeerd over de papieren transactie waardoor zij de macht verloor. Die operatie – een statutenwijziging en daarop volgende aandelenemissie – was volgens de rechter zo ingrijpend dat openheid van zaken had moeten worden gegeven.

De Ondernemingskamer laat het hier niet bij. Vrijwel alle aandelen van de erven Schram in de twee betrokken vennootschappen worden onder onafhankelijk beheer geplaatst en bestuurder Pim Schram wordt geschorst. Zo worden de machtsverhoudingen bij het Slotervaart even bevroren, eerst moet het onderzoek naar wanbeleid worden afgerond. Dat kan snel gaan. De rechter heeft slechts 50.000 euro voor dat onderzoek gereserveerd en dat wijst erop dat de Ondernemingskamer geen maandenlange studie beoogt. Het gaat tenslotte om het beleid van twee kleine beheersmaatschappijen die tot voor kort de macht over het Slotervaartziekenhuis uitoefenden.

Grote vraag is wat dit nu betekent voor het ziekenhuis. President-commissaris Theo Dekker van het Slotervaart zegt in een reactie dat de uitspraak betekent dat er „eindeloos” gekeken wordt naar allerlei transacties. „Wat de gevolgen daarvan zullen zijn, weten we niet.”

Voorlopig zal er in de dagelijkse gang van zaken niets te merken zijn. Maar wat als wanbeleid inderdaad wordt vastgesteld? Kan dan de omstreden aandelenemissie ook nietig worden verklaard? Daarmee zou de machtsgreep door de erfgenamen van Jan Schram worden teruggedraaid. En dat zou weer kunnen betekenen dat Erbudak en haar familie alsnog de controle over het ziekenhuis kunnen verwerven. Zeker is dat de gevulde koeken iets te vroeg werden uitgedeeld.