De Correspondent, maar dan in Amerika

eBay-topman Pierre Omidyar stopt honderden miljoenen in kwaliteitsjournalistiek Zijn nieuwssite wordt opgezet door The Guardian-journalist Glenn Greenwald Wat kan het publiek verwachten?

Het was opmerkelijk nieuws vorige week: Glenn Greenwald, de journalist die met behulp van klokkenluider Edward Snowden de ene na de andere onthulling deed over afluisterpraktijken bij de NSA, vertrekt bij The Guardian om een eigen nieuwssite te beginnen. Kort daarop werd de geldschieter bekendgemaakt: eBay-oprichter Pierre Omidyar investeert 250 miljoen dollar in de nieuwe, vooralsnog naamloze journalistieke onderneming.

Er is nog weinig bekend over het project van Greenwald en Omidyar. Mogelijke aanwijzingen zijn te vinden in een eerder journalistiek project dat Omidyar in 2010 met journalist John Temple opzette, Honolulu Civil Beat, een lokale nieuwssite in zijn woonplaats op Hawaï.

Temple, nu verbonden aan Stanford University, vertelt dat Omidyar buitengewoon betrokken was bij de lokale nieuwssite. De multimiljardair – geschat vermogen 8,7 miljard dollar – was in de eerste maanden dagelijks op de redactie te vinden. „Hij zat gewoon tussen de redacteuren, in T-shirt en slippers.” De investeerder deed programmeerwerk, maar dacht ook mee over de presentatie van verhalen, suggereerde koppen en hielp met research. „Hij heeft een goed oog voor journalistiek”, zegt Temple. „Hij heeft de echte startup-mentaliteit: je werkt samen aan iets nieuws en helpt waar nodig.”

Reden voor de oprichting van Civil Beat was de precaire staat van Hawaïaanse media. „Omidyar beschouwt de journalist als waakhond en hoeder van democratie”, zegt Temple. Journalistiek speelt een fundamentele rol in een democratie. Maar kranten worden minder gelezen en door teruglopende inkomsten hebben media minder geld om informatie boven water te halen. „Het moest anders.”

Met Civil Beat wilde Omidyar burgers op nieuwe manieren betrekken bij de lokale politiek. Temple: „Daar hebben we op allerlei manieren mee geëxperimenteerd. Journalisten noemden we bijvoorbeeld ‘verslaggever/gastheer’, om te onderstrepen dat zij een dienst verlenen aan de gemeenschap. Op de site vertelden zij waar ze mee bezig waren, zodat lezers konden reageren, meedenken en met elkaar in discussie gaan.” Begin dit jaar werd bovendien het Civil Beat Law Center opgericht, om Hawaïanen juridische ondersteuning te bieden om toegang te krijgen tot overheidsdocumenten.

Advertentievrij

Civil Beat is advertentievrij, alle inkomsten komen van lezers. „Zeker in 2010 was dat gedurfd; destijds heerste nog sterk het idee dat online journalistiek per definitie gratis is”, zegt Temple. Lidmaatschap kostte eerst twintig dollar per maand, later werd dit verlaagd naar tien dollar waarbij de eerste stukken gratis te lezen waren. Recent is de site een samenwerking aangegaan met de gratis nieuwssite Huffington Post.

Journalistiek gezien is Civil Beat een succes: in zijn driejarig bestaan werd de site drie keer op een rij bekroond tot ‘beste nieuwssite in Hawaï’. Of de site ook in commercieel opzicht succesvol is, is niet bekend: de onderneming geeft geen cijfers .

In het nieuwe project van Omidyar zal veel van Civil Beat terugkeren, zegt Temple. Hij betwijfelt echter of het een betaalmuur krijgt. „Civil Beat was in alle opzichten een experiment, dit project heeft een hele andere schaal. Als je echt impact wilt hebben, zal je zeker een deel van de artikelen gratis toegankelijk moeten maken.”

In een gesprek met media-expert Jay Rosen zei Omidyar dat hij het nieuwe project ziet als een onderneming, niet als liefdadigheid.

Waar komt Omidyars betrokkenheid met journalistiek vandaan? Temple wijst op Omidyars achtergrond als immigrant: hij is in Frankrijk geboren als enige zoon van Iraanse ouders en heeft een sterke afkeer van politieke onderdrukking en religieus fundamentalisme. „Hij wil de belofte van Amerika als land van vrijheid in vervulling zien gaan”, zegt Temple. Via zijn liefdadigheidsfondsen Omidyar Network en Democracy Fund zet hij zich al lange tijd in voor media, bescherming van burgerlijke vrijheden en een open overheid.

Sinds de onthullingen van Snowden is Omidyar activistischer geworden. „Hij maakt zich ernstige zorgen over de inperking van burgerlijke vrijheden in de VS en wil de strijd aangaan om daar iets aan te veranderen”, aldus Temple. Een samenwerking met uitgesproken journalisten als Glenn Greenwald, Laura Poitras en Jeremy Scahill lag voor de hand.

Eerder deze maand werd bekend dat Amazonoprichter Jeff Bezos de noodlijdende krant Washington Post overneemt voor 250 miljoen dollar. Ook Omidyar was benaderd als mogelijke koper, maar hij wilde liever een nieuwe organisatie opbouwen dan een oude organisatie transformeren, schrijft hij in een persverklaring.

Zijn techmiljardairs de toekomst van de journalistiek? „Het feit dat twee pioniers in de e-commerce bereid zijn om in kwaliteitsjournalistiek te investeren stemt hoopvol”, zegt Temple. „Maar dat betekent niet dat ze goede beslissingen nemen of zich ethisch gedragen.”

Een groot verschil is dat Bezos als CEO voltijds voor Amazon werkt, terwijl Omidyar als voorzitter van eBay zich niet hoeft te bekommeren om de dagelijkse gang van zaken. Temple: „Bezos is een slimme zakenman, maar uit zijn carrière kan ik geen betrokkenheid met kwaliteitsjournalistiek opmaken. Bij Omidyar is dat zonder meer het geval. Hij heeft geld, tijd en idealen, en is in staat om daar iets goeds mee te doen.”

    • Eva de Valk