Berlusconi is tijd aan het rekken

De rechtse leider Silvio Berlusconi slaagt er vooralsnog in zijn aangekondigde val uit te stellen. Maar zijn problemen met justitie blijven, net als de meningsverschillen in zijn partij.

Betogers die zeggen dat ze niets te verbergen hebben, demonstreren tegen het plan om over schorsing van Berlusconi in een geheime stemming te besluiten. Foto AFP

Met tijdrekken, uitstel en onderhandelen probeert Silvio Berlusconi te voorkomen dat zijn twintig jaar durende politiek avontuur eindigt in een beschamende reeks veroordelingen en sancties.

Het heeft er lang naar uitgezien dat oktober de maand van zijn val zou worden. Maar op alle belangrijke punten is de 77-jarige Berlusconi erin geslaagd tijd te winnen.

Alles is erop gericht te voorkomen dat hij kan worden gearresteerd omdat hij geen parlementaire onschendbaarheid meer heeft. Een eventuele arrestatie zou kunnen voortvloeien uit nieuwe en nog lopende onderzoeken naar hem, onder andere wegens het omkopen van senatoren en het omkopen van getuigen.

Veel van de urgentste problemen vloeien voort uit zijn veroordeling, eind juli, wegens belastingfraude. Tegen de vier jaar gevangenisstraf die het Hof van Cassatie bevestigde, was geen beroep meer mogelijk. Maar op alle fronten heeft hij met behulp van zijn advocaten een definitieve sanctie vooruit weten te schuiven.

Om te beginnen de uitvoering van de celstraf. Wegens een eerdere amnestie is die teruggebracht naar één jaar, en wegens zijn leeftijd hoeft Berlusconi niet de cel in. Hij kan kiezen tussen huisarrest of een taakstraf. Zijn advocaten hebben tien dagen geleden een verzoek ingediend voor een taakstraf. Verwacht wordt dat de rechters die hierover een uitspraak moeten doen, hier pas over een paar maanden aan toe komen.

Aan zijn veroordeling wegens belastingfraude was een verbod op politieke functies van vijf jaar gekoppeld. Het Hof van Cassatie verwees een besluit hierover terug naar het Hof van Appèl in Milaan, omdat naar zijn mening de vijf jaar gebaseerd waren op een wet die hier niet van toepassing was. Het Hof van Appèl moest kiezen tussen minimaal één en maximaal drie jaar.

Het werd, afgelopen zaterdag, twee jaar. Maar deze juridische sanctie wordt pas definitief als daartegen geen beroep meer mogelijk is. Berlusconi’s advocaten hebben al laten doorschemeren dat ze tegen deze uitspraak weer in cassatie gaan.

Dan is er nog een andere, politieke sanctie mogelijk wegens zijn veroordeling. Volgens een vorig jaar aangenomen wet verliezen parlementariërs die tot meer dan twee jaar zijn veroordeeld, hun zetel. Dat gebeurt niet automatisch, maar het vertegenwoordigende orgaan moet hierover beslissen. In dit geval is dat de Senaat. Een commissie heeft deze maand vóór schorsing van Berlusconi gestemd, maar de voltallige Senaat moet zich nog uitspreken. Dat punt wordt steeds vooruit geschoven, ook al omdat Berlusconi de toepasbaarheid van de wet van vorig jaar aanvecht.

Op de achtergrond speelt de ruzie in zijn eigen partij, die in alle hevigheid naar buiten kwam in de vertrouwensstemming begin deze maand over het kabinet. Berlusconi wilde de brede coalitie laten vallen, ‘zijn’ ministers verzetten zich, en op de valreep ging Berlusconi om en stemde hij ook voor.

Dat blijkt nu een tactische zet. Waar de dissidenten op de dag van de stemming nog dreigden met een eigen fractie, lijken zij nu terug te schrikken voor een definitieve breuk, al blijven ze een politieke crisis afwijzen.

Berlusconi dreigt daar nog steeds mee. Hij wil zich niet ‘als een gewone misdadiger’ laten wegjagen, zeggen mensen uit zijn naaste omgeving tegen Italiaanse kranten. Dan liever als Samson uit het Bijbelverhaal, die de Filistijnen meenam in zijn ondergang.