Zonder vraag begin je niks

Vragen, vragen. Daar begint elk onderzoek mee. Hoe hoog kun je ijsbolletjes stapelen?

Deel van een pagina uit het boek Zoek het uit.

Je bent 1 centimeter langer dan vorige maand. Hoe kan dat? Dat is best een spannende vraag, toch? Of deze: mijn kat spint. Hoe doet-ie dat? En de vraag die daarop meteen volgt: hoe kan ik onderzoeken hoe-ie dat doet?

Over het stellen van vragen, en het doen van onderzoek heeft Edda Heinsman een heel leuk boek geschreven. Zij is natuur- en sterrenkundige en werkt bij het tv-programma Het Klokhuis.

Zij vertelt eerst wat je nodig hebt om onderzoek te doen. Een witte jas? Niet per se. Want vaak begint onderzoek achter de computer, of de microscoop. En daar maakt het niet uit wat je draagt. Dat is precies wat Appy Sluijs in het boek zegt. Hij bestudeert hoe het klimaat vroeger, miljoenen jaren geleden, was. „Achter de microscoop maakt het niet uit wat voor kleren ik aanheb, dat kan ik bij wijze van spreken in m’n onderbroek doen”, zegt Appie.

Wat je ook vaak nodig hebt: monsters. Nee, geen echt monsters, met klauwen, scherpe tanden en spitse oren. Maar een monster in de zin van een steekproef. Bijvoorbeeld een plasje water uit een sloot, om te bestuderen welke diertjes daar allemaal leven.

Daarna geeft Edda tien voorbeelden van vragen die je kunt stellen, en hoe je dat kunt onderzoeken. Hoe werken de hersenen? Bestaan er buitenaardse wezens? Wat zit er in het binnenste van de aarde? Hoe weet je zeker dat iemand schuldig is?

Die laatste vraag gaat over het ontmaskeren van een dief, of een leugenaar. Over hoe je iemand in een andere kamer kunt afluisteren. En hoe je, met een zelfgebouwde periscoop, iemand onopvallend om het hoekje kunt bespioneren. Ook geeft Evelyne Debey een slimme tip. Zij doet onderzoek naar liegen, en ze zegt dat je iemand moet vragen een verhaal achterstevoren te vertellen. Leugenaars zullen vaker fouten maken dan mensen die de waarheid spreken.

Zo komt er van alles voorbij. Marswagentjes, rare stenen. Of een ijsje met een toren van acht bolletjes. Hoe hoog zou je die trouwens kunnen maken? Marcel aan de Brugh

Edda Heinsman, Zoek het uit – boek over onderzoek, Uitgeverij Moon, 128 pagina’s. € 16,95.