Verzamelwoede

Technologie

Carola Houtekamer Beslissen is moeilijk. En wie bang en besluiteloos is, gaat massaal informatie verzamelen. Persoonsgegevens bijvoorbeeld.

Mijn vorige buurman is een klassieke hoarder. Gooi je dinsdag een kapot krukje in de container, dan vind je die woensdag terug onder zijn piano. Zijn appartement is tot aan de nok gevuld met kastjes, boeken, kleden, muziekinstrumenten, tassen, lijstjes, apparaten – maakt niet uit of ze werken of niet. Je weet maar nooit wanneer iets van pas komt. ’s Winters heeft hij het wel vaak koud, omdat de verwarming is ingebouwd, maar het laatste nieuws is dat hij zijn bed weer heeft kunnen bereiken.

Hoarding is een gebrek aan beslisvaardigheid, weten wetenschappers. Vorig jaar nog gingen veertig Amerikaanse verzamelaars in de scanner. Ze kregen oud papier te zien: ongeadresseerde post, reclamefolders, oude kranten. Een deel van dat oud papier was bij hen op de mat gevallen, een deel niet. De vraag: wat mag er door de shredder? Het juiste antwoord was natuurlijk: alles. Maar zo ging het niet. Zagen de proefpersonen een reclamefolder van henzelf, dan sloeg hun brein op hol. Ze werden bang, ongemakkelijk, verdrietig. Dus hielden ze de folder, lekker veilig. De angst tastte de beslisvaardigheid aan. Sinds dit jaar is hoarding een officiële psychiatrische aandoening. Goed nieuws, nu kunnen we eindelijk wat diagnoses gaan stellen. Hoarding is een moderne epidemie. Je ziet het overal. Wie bang en besluiteloos is, gaat maar verzamelen. Neem de EU. Die ziet met grote vreze al die bootjes vluchtelingen en gelukszoekers over de Middellandse Zee op haar kusten afdobberen. Elk bootje betekent ellende. Als er één landt, moet je er werk en tijd en geld aan besteden. Als er één zinkt, heb je een drama. En wat doet de EU? Die gaat hoarden. Met de doden van het Lampedusa-drama nog amper geborgen, stemde het Europees Parlement vorige week in met Eurosur: de naam van een monsterlijk informatieverzamelsysteem dat wordt beheerd door de Europese grensbewaker Frontex. Met Eurosur kun je live migrantenbootjes detecteren en tracken, op basis van satellietbeelden, noodsignalen, surveillancevliegtuigjes en straks ook drones. Hartstikke hi-tech. Het idee: als we maar weten waar ze zitten. Onzin, natuurlijk. Net als aan oud papier heb je aan data niks, als je niet weet wat je er mee moet doen. In 2011 stierven nog 63 migranten van honger en dorst terwijl hun bootje al lang was gedetecteerd door Libische vissers, de Italiaanse kustwacht én de NAVO. Maar niemand redde ze. Dat komt niet door gebrek aan informatie, dat komt door gebrek aan solidariteit. In de EU geldt dat het land waar de asielzoeker voet aan wal zet, ook de procedure moet afhandelen. Niemand heeft dus zin om bootjes op te vissen. Griekenland, Spanje en Italië, waar de meeste asielzoekers landen, dringen al lang aan op afschaf van die regel.

Komt bij dat migranten zich door extra camera’s wellicht gedwongen voelen om gevaarlijke routes te nemen, met nog meer doden tot gevolg.

Beter dan weifelend aan het hoarden slaan, moet de EU keuzes maken. Kijk of je sommige migranten een tijdelijke werkvergunning kunt geven. Kijk of het mogelijk is om vluchtelingen al aan de andere kant een asielaanvraag te laten doen. Kijk of je de asielstroom beter kunt verdelen onder de lidstaten. Maar blinde verzamelwoede is geen oplossing. De lijst met hoarding-patiënten is lang. De NSA, na de aanslagen van 11 september. Londen, dat na terroristische dreiging een ring of steel aanlegde met een half miljoen beveiligingscamera’s, terwijl iedereen weet dat dat nauwelijks criminaliteit voorkomt. De Nederlandse politie, die droomt van ongelimiteerde DNA- en kentekenregistratie. Het medicijn? Minder budget kan helpen. Geef een hoarder een groter huis, en ook dat stouwt hij vol. En een beetje therapie tegen de angst. Het is écht niet erg om af en toe wat weg te gooien. Je huis knapt er enorm van op.