Opgerold blad werkt als een geluidversterker

Het blad blijft maar 24 uur opgerold, daarna moet de familie een nieuw blad zoeken. Foto Gloriana Chaverri

Redacteur Biologie

Vleermuizen komen en gaan boven dit opgerolde blad. Buiten wordt er op insecten gejaagd, binnenin de bladkoker nestelt een familiegroep. Om na een nachtelijke zwerftocht het juiste blad weer terug te vinden, zoeken aanvliegende vleermuizen contact met de binnenblijvers. Het bladernest werkt daarbij als luisterhoorn: binnenin het blad klinkt hun roep sterker dan daarbuiten, blijkt uit akoestisch onderzoek (Proceedings of the Royal Society, 16 oktober).

De driekleurhechtschijfvleermuis (Thyroptera tricolor) is een kleine vleermuissoort uit Midden- en Zuid-Amerika. De vleermuizen leven in hechte groepen en nestelen in jonge, opgerolde bladeren. Zo’n blad is maar 24 uur geschikt als nestplaats. Daarna ontvouwt het zich en moet de groep op zoek naar een nieuw onderkomen.

Om elkaar niet kwijt te raken, blijven de vleermuizen binnen en buiten het nest met elkaar in contact. Als vleermuizen binnenin het blad een roep van buiten horen, roepen ze terug om de aanvlieger aan te sturen.

Twee biologen hebben nu de invloed van de bladvorm op de akoestiek onderzocht. Ze ontdekten dat onderaan de koker een vleermuisroep versterkt klinkt. In het blad, op 45 centimeter van de bovenkant, klonk een roep 10 decibel luider dan aan de mond. Nestblijvers kunnen daardoor een roep van 15 tot 30 meter verder horen dan zonder versterking het geval zou zijn. Die versterking gaat wel ten koste van het signaal. Omdat geluidsgolven binnen de bladkoker heen en weer kaatsen, gaat het karakteristieke frequentiepatroon van een vleermuisroep verloren. Vleermuizen in het blad kunnen daarom geen onderscheid maken tussen de roep van een groepsgenoot of een vreemde. Maar het antwoord dat ze geven wordt minder vervormd, en zo herkennen de aanvliegende vleermuizen hun eigen blad.