Natie in verval Europa net zo wankel als de VS

Amerikanen hebben geen idee van de internationale schade die ze oplopen door hun politieke patstellingen. Laat ze via een nieuw tv-kanaal de erosie van hun macht ontdekken, zegt Timothy Garton Ash.

FOTO AFP

Christoffel Columbus, Italiaans zeevaarder, deed de wereld kond van de mogelijkheden van het nieuwe continent Amerika. Ik bracht deze zomer in de Verenigde Staten door en ben tot de slotsom gekomen dat Amerika een ‘omgekeerde Columbus’ moet doen. De wereld hoeft Amerika niet te ontdekken, Amerika moet ontdekken hoe de wereld tegen Amerika aankijkt.

Gewone Amerikanen moeten meer weten over wat mensen in de wereld denken en zeggen over de Verenigde Staten. Want luister je naar die geluiden, dan besef je dat de erosie van de Amerikaanse macht zich sneller voltrekt dan voorspeld. En dat terwijl de politici in Washington zich gedragen als bronstige herten met in elkaar verstrengelde geweien.

Amerikaanse nieuwsmedia overigens, volgen iedere beweging in dit hertengevecht. De rest van de wereld breekt slechts zo nu en dan door die berichtgeving heen. Bijvoorbeeld als de Wereldbank en het IMF hun jaarvergaderingen houden, in Washington, en de hoofden van beide instellingen voor de ernstige gevolgen van de besluitvormingscrisis waarschuwen. Of als de sluiting van de overheid en de va-banquepolitiek rond het schuldenplafond president Barack Obama ertoe aanzetten een belangrijke reis naar Azië af te zeggen, inclusief de Apec-top op Bali, zodat president Xi Jinping alle gelegenheid krijgt om het regionale leiderschap van China tot uiting te brengen („Azië en de Pacific kunnen niet bloeien zonder China”).

Een directer vleugje buitenlands nieuws kan ik een paar klikken verderop krijgen. Daar zie ik Al Jazeera, het Chinese CCTV en het Russische RT. De verslaggeving van deze zenders over de ‘shutdown’ is veel steviger aangezet dan die op de Amerikaanse zenders.

Uiteraard zijn CCTV en RT representatief voor hun ondemocratische staten – niet voor hun volkeren. En wie kijkt er in hemelsnaam naar CCTV of RT? Neemt iemand deze zenders eigenlijk wel serieus? Mwah. (Dat is in mindere mate het geval bij Al Jazeera). Maar in Afrika, Latijns-Amerika en delen van Azië is het een ander verhaal. In de wereldwijde concurrentiestrijd van de internationale televisiezenders winnen deze goed gefinancierde netwerken in rap tempo aan invloed.

Het is niet slechts in de arena van de ‘zachte macht’ dat percepties werkelijkheid zijn. Zoals George Soros zegt, geldt dat ook voor de financiële markten. Een geheugensteuntje: de Verenigde Staten hebben in mei hun schuldenplafond van 16.699 miljard dollar bereikt. (Ter vergelijking: de Wereldbank schat het bruto binnenlands product van het land over 2012 op 15.685 miljard dollar). Sinds mei heeft de federale overheid haar toevlucht moeten nemen tot ‘buitengewone maatregelen’ om haar rekeningen te kunnen betalen en haar schulden te herfinancieren. Deze maatregelen naderen het einde van hun houdbaarheidsdatum, zei minister Jack Lew (Financiën) eergisteren. Eerder deze week vertelde diezelfde minister dat de rente op Amerikaanse staatsobligaties met een korte looptijd in een periode van zeven dagen bijna was verdrievoudigd. En vorige week heeft Fidelity, Amerika’s grootste mutual fund-beheerder op de geldmarkten, al zijn kortgedateerde Amerikaanse staatsobligaties verkocht. Dat was slechts een tijdelijke voorzorgsmaatregel, moet u begrijpen. Maar gaan de Verenigde Staten zo door, dan zal op een dag, een jaar, of tien jaar, de bodem onder het beleggersvertrouwen wegvallen.

Zelfs bij de hardste machtsvorm, die van de militaire macht, is sprake van een belangrijke mate van perceptie. Over de oorlogen in Afghanistan en Irak bestaat geen louter objectieve waarheid, maar in de ogen van een groot deel van de wereld heeft het Amerikaanse leger daar niet bepaald gewonnen.

Afgelopen woensdag deden de bronstige herten in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden op het allerlaatste moment een stap terug van rand van de afgrond. Maar de financiering van de overheid is slechts tot 15 januari 2014 gegarandeerd, en het schuldenplafond is maar tot 7 februari intact. Daardoor kunnen we ons begin volgend jaar opnieuw opmaken voor een spannende cliffhanger. Maar er is al grote schade aangericht. In de ogen van de rest van de wereld is de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten verder afgebrokkeld.

De Amerikanen moeten oog krijgen voor deze inzichten van buiten. Sommigen begrijpen dat. Dat is een van de redenen waarom zo veel mensen de Amerikaanse versie van de website van de Britse krant Guardian bezoeken: guardian.com, met een breed scala aan internationale stemmen.

Hier is mijn suggestie. Laat een of andere Amerikaanse miljardair die zich bekommert om het algemeen belang, een televisiezender en een internetkanaal opzetten om op een levendige en toegankelijke manier aan een breder Amerikaans publiek duidelijk te maken hoe er in de wereld tegen de Verenigde Staten wordt aangekeken. In Groot-Brittannië gebruiken de mensen soms een ouderwetse uitdrukking om hun ongeloof te uiten over iets wat zowel verbazingwekkend als belachelijk is – zoals wat er nu in Washington is gebeurd. Wij zeggen dan: „Christopher Columbus!” Dat zou wel eens een goede naam voor zo'n nieuwe zender kunnen zijn.