Hoog tijd voor een pensioenprestatiesite

De beheerkosten van pensioenfondsen stegen in 2012 naar 4,5 miljard euro. De oorzaak ligt vooral in hogere prestatievergoedingen: bonussen. Kun je lezers eens uitleggen dat ze dit niet moeten pikken

Stel je voor dat kabinetsleden bonussen zouden opstrijken als ons bruto binnenlands product groeit of de AEX-index stijgt. Ons land zou te klein zijn. Maar heel wat pensioenfondsen – toch ook niet-commerciële belangenbehartigers – delen wél prestatiebonussen uit. Vorig jaar ging het om een dikke miljard euro, toont onderzoek van actuarieel adviesbureau Lane, Clark & Peacock (LCP) aan. Dat was bijna een kwart van de totale 4,5 miljard euro aan pensioenbeheerkosten. Om drie redenen is dat inderdaad veel.

De eerste reden is dat de pensioenbeheerkosten vorig jaar begroot werden op 3 miljard euro. Het blijkt nu veel meer te zijn, vooral door bonussen. Ten tweede zijn die 4,5 miljard euro beheerkosten niet de enige kosten. Fondsen betalen daarnaast 0,9 miljard euro transactiekosten plus 1 miljard euro uitvoeringskosten. Het totaal van 6,4 miljard euro is meer dan de hele bezuinigingsronde van dit kabinet.

De derde reden weegt het zwaarst: het kan zijn dat die dikke miljard euro aan bonussen weggegooid geld is. De onderzoekers vonden vooralsnog nauwelijks tot geen verband tussen de vermogensbeheerkosten van een fonds en de beleggingsrendementen. Ze nuanceren dat wel, want het gaat hier om cijfers van slechts één jaar. Alleen voor beroepspensioenfondsen lijkt er een verband te bestaan, maar die strooien nu juist relatief weinig met bonuscadeautjes. Bij dit fondstype bestond ‘slechts’ 6 procent van de beheerkosten uit bonussen, tegen 10 procent bij de ondernemingspensioenfondsen en 27 procent bij de bedrijfstakpensioenfondsen. Bekende bedrijfstakpensioenfondsen zijn Zorg & Welzijn en ABP. ABP deelde vorig jaar 650 miljoen euro aan prestatievergoedingen uit.

Prestatiebonussen kunnen naast ineffectief riskant zijn: beheerders krijgen ze als er extra winst is, maar bij een dip hoeven ze niks terug te geven. Het is alsof je mag scheuren in een Aston Martin Vanquish, terwijl een ander alle boetes, kosten en schades vergoedt. Lekker vol gas door rood dus. De fondsdeelnemer betaalt.

LCP acht een jaarlijkse beheerkostenreductie van 1 miljard euro haalbaar. En hoe minder kosten, des te hoger jouw pensioen. Het is dus hoog tijd voor een disciplinerend internetoverzicht van kosten en prestaties van pensioenfondsen. De richtlijnen voor jaarverslagen maken dit steeds eenvoudiger te doen. Vakbond FNV of Alternatief voor Vakbond zou er vandaag nog aan moeten beginnen. De ontevreden fondsdeelnemer doet dan vanzelf de rest.

    • Erica Verdegaal