Financiën haalt teugels aan bij staatsbedrijven

Gasunie en Tennet blijven grotendeels in handen van overheid

De overheid vergroot haar greep op bedrijven als ABN Amro, NS, Schiphol, Havenbedrijf Rotterdam en de Gasunie. Deze bedrijven met een staatsdeelneming moeten voornemens tot grote buitenlandse investeringen eerst gaan voorleggen aan het ministerie van Financiën. Hetzelfde geldt voor voorgenomen benoemingen van bestuurders en commissarissen.

Dat heeft het kabinet gisteren besloten, zo blijkt uit een brief van minister Jeroen Dijsselbloem (PvdA, Financiën) aan de Tweede Kamer. Ook wil het kabinet dat Gasunie en Tennet in staatshanden blijven. Het publieke belang van de gas- en elektriciteitsnetten is volgens het kabinet te groot om aan de markt over te laten.

Wel wordt bij Gasunie en Tennet onderzocht of het mogelijk is om een strategische samenwerking aan te gaan met andere bedrijven in Europa. Een eventuele transactie zal eerst met de Tweede Kamer worden besproken, zei Dijsselbloem.

Daarmee leggen premier Rutte en minister Dijsselbloem een eerdere oproep van werkgeversvoorman Bernard Wientjes (VNO-NCW) naast zich neer om dit ‘tafelzilver’ te verkopen. „Denk eens aan verkoop van 30 procent van Gasunie. Of aan de verkoop van 30 procent van het belang in Tennet, het elektriciteitsnet” , suggereerde Wientjes nog in juni. Daarmee zouden lastenverzwaringen voorkomen kunnen worden.

Het kabinet beslist nu dus anders. „We hebben dit besloten omdat het de afgelopen jaren een paar keer is misgegaan”, aldus minister Dijsselbloem gisteren. Hij verwees naar een investering van Gasunie in Duitsland. „Dat heeft toen een groot verlies opgeleverd.”

Gasunie moest enkele jaren geleden ongeveer 1,5 miljard euro afboeken op het Duitse BEB-gastransportnetwerk. Dat was in 2007 door Gasunie verworven.

Ook de aanschaf van de Fyra van de NS waarmee tientallen miljoenen euro’s zijn gemoeid, noemde de minister als voorbeeld. Toen in juni bleek dat de Fyra grote gebreken vertoonde, kwam Dijsselbloem tussenbeide. Hij zei dat de NS-top hem te laat had ingelicht over de problemen en kondigde nadere maatregelen aan.

Concreet wordt nu de drempel die geldt voor het voorleggen van omvangrijke investeringen aan het ministerie van Financiën, verlaagd.

Holland Casino en de Staatsloterij worden wel verkocht. Het aanbieden van gokspelen beschouwt het kabinet niet als staatstaak. Het eerder door Dijsselbloem geformuleerde voornemen om ABN Amro te zijner tijd naar de beurs te brengen, gaat wel gewoon door. De andere staatsdeelnemingen zullen worden geanalyseerd. Vanaf 2014 jaarlijks het staatsaandeelhouderschap van een aantal deelnemingen evalueren. „We gaan de portefeuille de komende tijd doorlichten’’ , aldus minister Dijsselbloem.

Al eerder werd bekend dat ook bij het beloningsbeleid voor bestuurders bij bedrijven als NS en Gasunie de teugels worden aangetrokken.

De bonussen bij bedrijven waarvan de Staat (mede-) aandeelhouder is, moeten worden begrensd op maximaal 20 procent van het vaste salaris, zei Dijsselbloem al in maart van dit jaar in de Tweede Kamer. Daarmee werd het bonusbeleid enigszins afgestemd op dat bij banken.