James Bond gaat alleen een Afrikaanse staat te lijf

James Bond is terug. Alweer. Toen auteur Ian Fleming in 1964 stierf was zijn creatie al gepersonifieerd door acteur Sean Connery in Dr. No. Sindsdien heeft de filmversie van geheim agent Bond de overhand; het is bijna onmogelijk om Bond los te zien van zijn vertolkers in de bioscoop.

Bond is film geworden, maar was ooit boek. Al snel na Flemings dood werd geprobeerd om geld te slaan uit het grote succes van de verfilmingen – en de snel tanende roem van de boeken – via door anderen geschreven romans over Bond, te beginnen met een geslaagde poging van Kingsley Amis met Colonel Sun in 1968.

William Boyd is de recentste schrijver die door de erven Fleming is ingehuurd om een thriller à la Bond te schrijven, en het is sinds Amis hun beste keuze. Die keuze past bij die van Sam Mendes als regisseur van de laatste Bond film; een gerespecteerd intellectueel moet de oververmoeide franchise nieuw leven inblazen. Dat doet Boyd, bekend van A good man in Africa, heel kunstig. Het keurslijf dat hem wordt opgedrongen, vol van dure auto's, cocktails en verplicht womanizing, gaat hem goed af. Bond gaat in Boyds handen in opdracht van chef M eigenhandig een fictieve Afrikaanse staat te lijf die in de jaren zestig zucht onder een door olievondsten veroorzaakte burgeroorlog.

Het verhaal is solide en mild verrassend maar waar het tijdens het lezen eigenlijk om gaat is: hoe doet Boyd het? Hoe gaat hij om met de hem opgelegde beperkingen? Want James moet uiteraard aan de cocktails en de meiden. Dat Boyd dat, zoals gezegd, kundig doet – hoofdrolspeelster Blessing is een krachtige, prachtige vrouwelijke protagonist – is aangenaam om te lezen, maar het hele procedé is inmiddels zeer gekunsteld. Solo is een prima thriller, met als enig nadeel dat je de hele tijd de Bond uit de films uit je hoofd moet duwen en de verplichte nummers moet verstouwen: de Walther PPK, het nuffige gezeur van Miss Moneypenny. Het is leuk om te zien hoe Boyd zich van zijn taak kwijt, maar het boek leest als een exercitie. En de laatste filmincarnatie van Bond, acteur Daniel Craig, ligt eeuwig op de loer. Bond is film, geen boek.

Robert Gooijer