Hoe de omroep aan de korting ontsnapt

Hilversum is opgelucht na het halveren van 100 miljoen extra bezuiniging. De klappen vallen vooral bij de regionale omroep en het Mediafonds.

Het was een vrolijke kermis, die de publieke omroep vorige week woensdag opzette op het Haagse Malieveld. Samen tegen de extra bezuiniging van 100 miljoen euro op de mediabegroting. De KRO kwam met een Boer Zoekt Vrouw-Volkswagenbus met rood-witte theedoeken aan een waslijn. De VPRO had een schaftkeet van het programma Nederland van boven. De TROS had een zwart schoolbusje van muzikaal themakanaal Sterren.nl. In alle media, publiek en commercieel, was veel aandacht voor de actie.

Twee dagen na de demonstratie, vrijdagavond laat, blijkt dat demonstreren soms loont. In het begrotingsakkoord spreken coalitiepartijen VVD en PvdA met D66, ChristenUnie en SGP af dat zij de bezuiniging op de omroep halveren. Van 100 miljoen naar 50 miljoen euro. D66 heeft op het laatste moment in de onderhandelingen geld van onderwijs naar media geschoven. Nu het te bezuinigen bedrag is gehalveerd, staan meer partijen achter de ingreep. Tot opluchting van de PvdA, die niet graag afhankelijk was van de PVV voor steun.

Ook Hilversum haalt opgelucht adem. Henk Hagoort, bestuursvoorzitter van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), laat die avond al weten: „We zijn dankbaar dat door dit akkoord de helft van de extra bezuiniging is geschrapt. Samen met de kansen die er liggen voor het verhogen van de eigen inkomsten zorgt dat ervoor dat we een publieke omroep kunnen behouden voor iedereen in Nederland.” Het akkoord is voor de poorten van de hel weggesleept, stelt VPRO-directeur Lennart van der Meulen. Hij werd zelfs blij van een boze tweet. Iemand schreef: „Zo, jullie kunnen weer lekker graaien”.

Dan volgen onzekere dagen. Hoe gaan coalitie en ‘constructieve’ oppositie de resterende bezuinigingen verdelen? Angst bestaat bij de regionale omroepen en het Mediafonds – die voor respectievelijk 25 miljoen en 16 miljoen worden aangeslagen – dat de landelijke omroep het vege lijf zal proberen te redden ten koste van andere posten in de mediabegroting. Zo wisten de omroepverenigingen immers de bezuinigingen van het vorige kabinet (200 miljoen op een totaal budget van circa 900 miljoen) deels af te wentelen op de Wereldomroep en het Muziekcentrum van de Omroep (MCO). Het Mediafonds steunt documentaires, drama en kinder-tv en dreigt te verdwijnen in 2017.

„De acties waren met en voor de publieke omroep én het Mediafonds”, laat directeur Hans Maarten van den Brink van het Mediafonds weten. Het blijft spannend, tweet hij dinsdag.

De Tweede Kamer sprak gisteren over de bezuinigingen. De vrees van het Mediafonds en de regionale omroepen komt uit.

Beide instellingen worden hard geraakt. Het is zelfs einde Mediafonds. De organisatie moet verdwijnen, stelt Tweede Kamerlid Kees Verhoeven (D66) in een motie mede namens PvdA, VVD en ChristenUnie. De taken van het fonds moeten wel blijven. „Wij staan voor pluriformiteit op basis van de inhoud”, zegt Verhoeven. „Daarvoor hoef je niet allerlei instanties in stand te houden.” Hilversum moet wel 16,6 miljoen euro besteden aan drama, documentaires en kinder-tv. Dat budget blijft geoormerkt voor deze kwetsbare genres. D66 wil dat in een prestatieovereenkomst (tussen ministerie van OCW en NPO) vastleggen. Dat moet voorkomen dat dit bedrag alsnog, na een aantal jaren, aan iets anders wordt besteed. Bijvoorbeeld de uitzendrechten voor voetbal.

De landelijke publieke omroep zal blij zijn: haar extra bezuiniging is nagenoeg weg. De zelfstandige religieuze omroepen moeten weliswaar verdwijnen (dat bespaart 14 miljoen), maar de 45 miljoen korting vanaf 2017 wordt verlaagd naar 3 miljoen.

De regionale omroepen hadden 25 miljoen euro moeten schrappen (op een budget van circa 140 miljoen euro). Dat wordt 17 miljoen euro. Dat is nog te hoog, vindt Pieter Heerma (CDA). „Regionale omroepen worden onderbedeeld.” Zijn voorstel voor een andere verdeling haalt het niet.

De halvering van de bezuinigingen ontslaat de publieke omroep er niet van op zoek te gaan naar extra inkomsten. Dat vindt staatssecretaris Dekker (Media, VVD) en dat stellen Martijn van Dam (PvdA) en Matthijs Huizing (VVD) in een motie. Zij denken onder meer aan meer commerciële mogelijkheden voor de STER – hoewel iedereen in Den Haag tegen programma-onderbrekende reclame is – en aan hogere vergoedingen van de kabelmaatschappijen. Huizing: „Er ligt geld op straat. Maar je moet wel bereid zijn te bukken.” De commerciële tv-zenders, dagbladuitgevers en commerciële radiostations zullen teleurgesteld zijn. Zij vinden meer commerciële mogelijkheden voor de publieke omroep een vorm van concurrentievervalsing. Het verstoort de markt, op tv, radio en internet.

    • Jan Benjamin