Een huizenbezitter laat zich moeilijk verleiden

Woningruil klinkt leuk, maar niemand doet het

Hoe verkoop je een huis tijdens een huizencrisis? Wie daarop het antwoord weet, heeft goud in handen.

En dus wordt er veel uitgeprobeerd. Niet met allemaal even spectaculaire initiatieven; het meest wordt geëxperimenteerd met woningruil. Talloze makelaars en websites bieden die mogelijkheid. Ruilmakelaar.nl, bijvoorbeeld, en ruilenverhuis.nl en huizenruil.nu.

Wie zijn huis niet verkocht krijgt, koopt liever geen ander huis. Ruilkoop kan dan een oplossing zijn, want dat voorkomt dubbele lasten. Een letterlijke ruil is het niet; er zijn gewoon twee aparte koopcontracten.

Ook het ‘woningtreintje’ wordt vaak geprobeerd. Een huis in zo’n treintje kan pas gekocht worden als het eigen huis verkocht is. De trein gaat ‘rijden’ als een starter de voorste wagon heeft gekocht. Doordat huizenverkopers een klein deel van de verkoopprijs aan de starter afstaan, kan die zijn eerste huis makkelijker financieren. Maar werkt het, dat ruilen en die treintjes?

Nauwelijks, blijkt uit een inventarisatie van verschillende initiatieven.

Funda begon een half jaar geleden met woningruil. Er doen 1.500 makelaars aan mee, en meer dan 10.000 consumenten hebben volgens een woordvoerder interesse getoond. Maar er is nog geen enkele ruil tot stand gekomen.

Vereniging Eigen Huis (VEH) hoopte vorig voorjaar met woningtreintjes de consument uit zijn onverkoopbare huis te helpen en begon met de proef Door, in de omgeving Utrecht. Wegens gebrek aan belangstelling werd de proef deze maand beëindigd.

Ook bij de website Woningtreintje.nl wil het niet zo vlotten. In het begin, januari 2012, ging het best goed, vertelt initiatiefnemer en makelaar Robert Roos. Hij had al snel een stuk of 25 treintjes. Toch zijn er pas zeven geslaagd. „En dat waren hele kleine treintjes.”

Waarom werkt het niet? Misschien is het systeem te ingewikkeld, zegt Roos. En een woningtrein valt relatief snel uit elkaar, namelijk als een van de deelnemers toch een woning buiten de trein koopt. Dat risico is behoorlijk groot. „Mensen kunnen vissen in een hele grote vijver.” Alleen al op Funda staan ruim 250.000 huizen te koop.

Dat is ook voor VEH-woordvoerder Hans André de la Porte een verklaring voor het mislukken van de proef van zijn belangenvereniging: „Een koper heeft het nu voor het kiezen. En dat wil hij zélf doen, zonder zich gebonden te voelen.” Daarbij duurt het lang voordat een woningruil of -trein tot stand komt.

Toch had Peter Boelhouwer, hoogleraar volkshuisvesting aan de TU Delft, er meer van verwacht. Zeker twee jaar geleden, toen het voor starters steeds moeilijker werd om een hypotheek te krijgen en initiatieven als woningtreintjes hen hadden kunnen helpen. Maar door de dalende huizenprijzen breidde het probleem zich al snel uit naar de doorstromers. Er zijn nu ongeveer 800.000 mensen die moeilijk kunnen verhuizen omdat ze bij verkoop van hun huis met een restschuld blijven zitten. Dat is een heel lastige groep, zegt Boelhouwer. En de trucs die worden bedacht om hen te verleiden tot verkopen en kopen, zijn blijkbaar „te complex en te onbekend”.

Maar het geeft niet, zegt makelaar Robert Roos van Woningtreintje.nl monter. „Je moet alles proberen. Niet zeggen: ‘We zetten het op Funda en we hopen maar dat het goed komt.’ Zo lossen we de problemen op de woningmarkt niet op.”

Deze zomer kwam een makelaar met een soort onlineveiling, waarbij de koopsom elke dag daalt met een vast bedrag, tot de bodemprijs is bereikt. Als het huis dan niet verkocht is, haalt de eigenaar het van de markt. Makelaar Edwin Brockhoff begon met de site ElkeDagGoedkoper.nl omdat hij vond dat verkopers te veel vasthouden aan hun – onrealistisch hoge – wensprijs.

Tot nu toe gaat het goed. Zeventig makelaars hebben zich aangesloten bij ElkeDagGoedkoper.nl. Van de 150 huizen die zijn aangemeld, zijn er nu 32 verkocht. Dat zijn huizen die voorheen gemiddeld 388 dagen te koop stonden en nu na gemiddeld 21 werkdagen een nieuwe eigenaar kregen. Zonder dat ze extreem veel in prijs zakten, zegt Brockhoff: gemiddeld 6 procent ten opzichte van de startprijs.

Waarom zijn initiatief misschien wél kan slagen? Brockhoff: „De prijs zakt elke dag. En de spanning draagt ook bij aan het succes: je kunt zien hoeveel mensen er meekijken, dus je moet op precies het juiste moment toeslaan.”

    • Anne Dohmen