De zelfstandigen

Ze zaten gehurkt in het natte gras naast de N65 tussen Vught en Tilburg. Sommigen droegen oranje hesjes, anderen doeken om hun hoofd en lange jassen. Eikelrapers, in groepjes neergestreken, als vogels. Ik ging te snel, ik kon niet stoppen.

In Tilburg, op het Bureau Schuldhulpverlening, zaten vijf zzp’ers met schulden om een tafel voor een door de gemeente aangeboden cursus budgetteren. De cursusleiders heetten Lizette en Kitty. Verder mocht ik geen namen opschrijven, gezien het pijnlijke onderwerp.

Toen kwam Jetta Klijnsma binnen.

„Hallóóóóó!”

De staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, op ‘estafette’ om armoede en schuldhulp onder de aandacht te brengen. Ze zwiepte haar rollator in een hoek, pakte een stoel, zei dat het „ook hartstikke moeilijk is de portemonnee op orde te brengen” en dat ze graag wilde weten hoe deze zzp’ers dat nou doen. Iemand deed zijn mond alvast open. „Maar alle gekheid op een stokje”, vervolgde Jetta, „ik zou zó graag willen dat alle gemeenten budgetcursussen als deze geven!”

Nu stak cursusleidster Kitty van wal. Zij legde uit dat het „handig” kan zijn om een deel van je inkomsten te reserveren, bijvoorbeeld voor de Belastingdienst.

„Wij zijn hier echt wel mee geholpen”, zei een cursiste.

„Mooi!”, zei Jetta.

Toen kwam men lekker los, terwijl de staatssecretaris lieve, aanmoedigende woordjes uitstiet:

„Góéiedag!”

„Drómmels!”

Wat haar „dwarszat”, vertelde Klijnsma: de bouwvakkers die nu ontslagen werden om vervolgens als zzp’er hetzelfde werk te moeten doen. „Maar die mensen zijn bóúwvakker!” Vroeger waren zzp’ers hoogopgeleiden om wie je je nauwelijks hoefde te bekommeren, bedoelde ze. „Maar sinds de crisis werden het mensen die nooit hebben geleerd zelfstandige te zijn.” Daar moesten de gemeenten hulp bieden.

Toen Klijnsma alweer naar buiten was, werden de cursisten bedankt voor hun deelname aan deze show. „Midden op een dag, in een werkweek, buiten de echte cursus om.” Dadelijk wachtte daarom „nog een leuke attentie”.

In de lift vroeg ik Jetta Klijnsma (PvdA) nog even wat ze ervan vond dat wethouder Henk Kool van Den Haag (PvdA) volgens De Telegraaf 7.000 euro uit het armoedepotje van de gemeente had geschonken aan de stichting Willem Dreeslezing, waarvan hij zelf bestuurslid is. „WAT!?”, zei de staatssecretaris, naar het leek nu echt pissig. „Oh!?! Dat vind ik dan níét zo’n goed idee!”

Toen vertrok ze, om tien minuten later alweer op te duiken in radioprogramma Dit is de Dag. „Wij hebben zo ook twee armen!”, zei presentator Tijs van Den Brink, alsof dat nog een hele vondst was.

Ik reed toen, langzaam nu, weer over de N65. Twee mannen en een vrouw zaten nog op hun knieën in de berm, de vrouwen in hoofddoeken, de man met donkere snor. Ik stapte uit. Hun emmers waren tot de rand toe gevuld met eikels – boomkwekers betalen ongeveer 90 cent per kilo, alleen voor eikels zonder dop. Ze keken gealarmeerd over hun schouder, alsof dit niet mocht. Toen ik naar zijn naam vroeg, werd de man boos: „Ik naam niet weten.” Toen, verontschuldigend: „Dit voor Hóllandse mensen.”

Margriet Oostveen (m.oostveen@nrc.nl) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Arjen van Veelen (a.v.veelen@nrc.nl)

    • Margriet Oostveen