Achterhoedegevecht

De plannen van de overheid om meer windenergie te winnen, kosten veel meer dan nu wordt gedacht. Dat stellen elf leden van het Nationaal Kritisch Platform Windenergie (NKPW) in een brief aan minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD). Wie heeft gelijk?

De overheid zal tot 2020 windparken op zee aanbesteden met een totale subsidieverplichting van 18 miljard euro. Het verschil tussen het standpunt van minister Henk Kamp (Economische Zaken) en dat van het Kritische Platform Windenergie (NKPW) kan vooral worden verklaard doordat dit subsidiebedrag grotendeels pas na 2020 wordt uitgekeerd. Want de windparken komen hiervoor pas in aanmerking als ze operationeel zijn.

Wat is er aan de hand? De energiebedrijven met kolen- en gascentrales bevinden zich in een existentiële crisis. Volgens de Economist is de beurswaarde van de top-20-elektriciteitsbedrijven in Europa gehalveerd en sinds 2008 met 500 miljard euro afgenomen. Dat is vergelijkbaar met de waardedaling van de Europese bankensector.

De opkomst van veel hernieuwbare elektriciteit vormt een structurele bedreiging van het verdienmodel van de kolen- en gasbedrijven. Meer zonne- en windenergie zorgen namelijk voor lagere elektriciteitsprijzen en zetten de winstmarges van conventionele elektriciteit onder druk.

Het is opmerkelijk dat in analyses in de media alleen maar aandacht is voor de verliezers. Maar er zijn ook winnaars. De beurswaarde van energiebedrijven weerspiegelt de toekomstige winsten van bedrijven. Dus als de beurswaarde van energiebedrijven met 500 miljard euro daalt, betekent dit dat eindverbruikers van stroom deze toekomstige winsten niet hoeven te betalen.

Iedereen denkt dat meer stroom uit wind en zon leidt tot hogere elektriciteitsprijzen, maar het werkelijke effect is een grote prijzenslag waarbij grootverbruikers van stroom, zoals aluminiumbedrijven, de grote winnaars zijn.

Nadat zonnepanelen en windmolens zijn gebouwd, kunnen deze bronnen namelijk stroom nagenoeg gratis produceren en aanbieden op de markt. De ‘brandstof’ van zonnestralen en wind zijn immers ook gratis. Het voordeel hiervan is een fors prijsdrukkend effect op de groothandelsmarktprijs van stroom.

Ondertussen vechten de conventionele bedrijven voor economische overleving. Tien bestuursvoorzitters van de grootste Europese energiebedrijven riepen afgelopen vrijdag in Brussel de Europese Commissie en de lidstaten op om te stoppen met de subsidies voor zonne- en windenergie. Deze zogeheten Magritte-groep vertegenwoordigt ongeveer de helft van de Europese energieproductie en bestaat onder meer uit het Gasterra en bekende bedrijven als EON, Vattenfall en GDF Suez.

Pikant is dat deze week bekend werd dat EU-lidstaten in 2011 130 miljard euro aan energiesubsidies hebben vertrekt. Hiervan is slechts 30 miljard euro terechtgekomen bij hernieuwbare energie. Kolen- en gasbedrijven kregen 26 miljard subsidie. Burgers betalen 40 miljard euro voor milieu- en gezondheidsschade als gevolg van het verbranden van fossiele brandstoffen en 35 miljard subsidie is verstrekt aan de nucleaire industrie. Dit blijkt uit een uitgelekt document dat is opgesteld onder verantwoordelijkheid van eurocommissaris Oettinger. Dit maakt duidelijk dat kolen- en gasbedrijven in de Magrit-groep er verstandig aan doen zelf een duurzame omslag te maken in plaats van energie te steken in achterhoedegevechten.

Heeft u ook een vraag? mail naar groen@nrc.nl of twitter @GroenNRC