... en de Groenen haken af

Angela Merkel in een gloednieuwe BMWi3, afgelopen september op de autobeurs van Frankfurt. Foto AFP

De gesprekken tussen de Duitse CDU/CSU en de Groenen over een coalitie liepen gisteren op niets uit. Dat was tevoren ook voorspeld, maar achteraf zeiden partijvoorzitters Claudia Roth en Cem Özdemir dat de christen-democraten op onderdelen verbazingwekkend flexibel waren geweest.

Na zeven uur ‘verkennende besprekingen’ gaven de Groenen het in de nacht van dinsdag op woensdag op. De consequentie daarvan is dat bondskanselier Angela Merkel, de grote winnaar van de verkiezingen van 22 september, nu nog maar één kant op kan: regeren met de sociaal-democratische SPD. In nieuwe verkiezingen, de andere mogelijkheid, heeft niemand trek.

Groenen-voorzitter Roth zei gisterochtend dat weliswaar een brug was geslagen tussen de twee partijen, maar dat „die nog veel te wankel is om het vier jaar vol te houden”. In een coalitie met CDU/CSU zouden de Groenen, die niet meer dan 8 procent van de stemmen kregen, tegen ruim 42 procent voor CDU/CSU, een ondergeschikte rol spelen.

De christen-democraten waren bereid tot tegemoetkomingen, bijvoorbeeld in een kwestie als het dubbele staatsburgerschap voor Turkse Duitsers: die verliezen nu nog automatisch hun Duitse nationaliteit als zij volwassen worden.

Ook op het terrein van de ‘klimaatpolitiek’ wilde de CDU/CSU tegemoetkomingen doen. Volgens de huidige wet worden de kosten van de overschakeling van de Duitse economie naar duurzame energie uitgesmeerd over de burgers. En juist deze week werd bekend dat huishoudens in 2014 weer meer ‘omslag’ gaan betalen: op jaarbasis vijftig euro. In Duitsland is dat een omstreden kwestie, omdat bedrijven op grote schaal worden vrijgesteld van die betaling, om de economie niet te schaden.

Maar het grote struikelblok was de eis van de Groenen om in heel Duitsland een wettelijk minimumloon in te voeren van 8,50 euro. Bondskanselier Merkel heeft steeds op het standpunt gestaan dat loonafspraken geen zaak zijn van de staat, maar van werkgevers in onderhandeling met werknemers. Op dit moment werken zeven miljoen Duitsers op contractbasis met uurlonen die ver onder die 8,50 euro liggen. CDU en CSU vrezen dat een wettelijk minimumloon grote gevolgen heeft voor de loonkosten en veel werkgelegenheid zal kosten.

Ook de SPD, waarmee vandaag weer gesprekken worden gevoerd, is voor invoering van het wettelijk minimumloon. De sociaal-democraten verwachten dat het minimumloon zich terugbetaalt door een stijging van de binnenlandse consumptie.