... en, beste Russen, dit moeten jullie weten over Nederland

Hoe vaak heb ik het niet tegen Russische collega-journalisten gezegd: „Ja, sorry hoor, zo zit Nederland nu eenmaal in elkaar”, als ze me vroegen om de Nederlandse standpunten over homorechten, tolerantie tegenover softdrugs, raamprostitutie of coalitieregeringen uit te leggen.

Andere veelvoorkomende vragen waren waarom mijn vrouw en ik geen kinderen hadden en waarom we nog geen grootouders waren. Een Rus krijgt tenslotte al kinderen als hij of zij, hoogopgeleid of niet, begin twintig is. Grootouder ben je vanaf je 42ste. Onbegrip viel mij daarom ten deel, alsof ik van een andere planeet kwam. Maar mijn Russische gesprekspartners waren ronduit verbijsterd wanneer ik bekende atheïst te zijn, zoals zoveel van mijn landgenoten. „Niet-geloven in God bestaat niet”, zei een van hen op een keer.

Ze zien ons als land van tulpen

Russen zien in Nederland in de eerste plaats een land van tulpen, kaas en gratis softdrugs. In tweede instantie zullen ze al gauw hun bewondering uitspreken voor de goede band die al sinds tsaar Peter de Grote tussen Nederland en Rusland bestaat. Nederlandse zakenmannen kom je in Rusland tenslotte overal tegen. We zijn een soort broedervolk voor ze – verwend en decadent natuurlijk, maar ook amicaal, boers, gezellig, altijd bereid om een stevig glas mee te drinken als dat de betrekkingen versoepelt. Met Engelsen, Fransen, Duitsers en Amerikanen zijn de verhoudingen veel stroever.

Pas als ze eenmaal in Nederland op vakantie zijn geweest, worden ze verliefd op ons land. Ik heb het afgelopen jaar meermalen Russische vrienden op de bank gehad, die na twee dagen in Amsterdam bekenden dat ze in „zo’n mooi en goed georganiseerd land” dolgraag zouden willen wonen. „Anders dan bij ons, bestaat er bij jullie zo’n grote mate van orde”, zeiden ze dan.

En toch begrijpen veel Russen onze liberale, tolerante samenleving niet echt. Vrijheid is voor ons een vanzelfsprekend woord – maar Russen weten amper wat dat voor hen zou kunnen betekenen. Ook weten wij dat we burgerrechten hebben, die door de staat gerespecteerd dienen te worden. Een Rus weet dat hij die rechten officieel weliswaar bezit, maar dat de overheid zich er zelden aan houdt. En dat de politie hier je beste vriend is, valt echt niet uit te leggen aan iemand uit een land waar de politie corrupt is en te beroerd om je te helpen.

Veel van mijn Russische vrienden vinden het ook het maar wat vreemd dat Nederlandse mannen en vrouwen samen het huishouden doen en voor de kinderen zorgen. Een Russische vrouw, hoe zwaar haar baan ook is, doet namelijk alles in huis: strijken, schoonmaken, de kinderen en haar man voeden, klaarliggen als haar man met haar wil vrijen, ook al heeft ze zelf geen zin.

En de mannen zijn onderdanig

Toch zei een vriendin van me, een 29-jarige juriste met een salaris van anderhalve ton, onlangs nog dat ze nooit een Nederlandse man zou willen, omdat die veel te onderdanig en behulpzaam is. „Een man moet een vrouw leiding geven en zeggen wat ze moet doen”, zei ze ter verdediging van haar opvatting.

Evenmin snappen ze niet dat we ‘jongens’ als regeringsleider hebben. Balkenende en Rutte zijn watjes vergeleken met Poetin. „Een leider moet met zijn vuist op tafel durven slaan, dan bereikt hij het meest.” Dat die leider een vrouw zou kunnen zijn, komt helemaal niet in hun hoofden op. Emancipatie, zoals die bij ons bestaat, is voor veel Russen nog altijd toekomstmuziek.

En dan is er natuurlijk onze liberale seksuele moraal, die ze losbandig vinden. Homo’s met kinderen, het homohuwelijk, lage gevangenisstraffen, gevangenissen die als hotels ogen. Voor ons is het normaal, voor veel Russen een toppunt van decadentie.