Dit gebeurde dinsdagavond ...

Wie zit achter de mishandeling van de Nederlandse diplomaat? Alle details daarover stonden nog dezelfde avond op de Russische website Life News Hoe kan dat?

illustratie emmelien stavast

Correspondent Rusland

Het is bijna middernacht als de Russische site Life News uitpakt met een ‘Ekskljoeziv’ – een gedetailleerd verhaal over de mishandeling van Onno Elderenbosch, eerder op de avond. Meteen ook met foto’s. Als het fictie was, zou het lekker weglezen.

Een verhaal over hoe de tweede man van de ambassade aankomt in zijn flat en de trap naar zijn appartement op de vierde verdieping neemt, omdat de lift niet werkt. Hoe hij er twee mannen aantreft, gekleed als elektriciens, die bezig zijn met de stoppenkast.

Zij zeggen tegen de zestigjarige buitenlander, die uitstekend Russisch spreekt, dat er geen stroom is op de etage. Ze vragen hem te kijken of er wel stroom is in zijn appartement. Als Elderenbosch naar binnen loopt, wordt hij in zijn rug getrapt en valt hij languit op de grond in de gang.

Onno Elderenbosch zou daarna op een stoel zijn gebonden, waarna zijn appartement overhoop zou zijn gehaald. De daders kalkten met lippenstift een hartje op zijn spiegel, met daarbij de letters LGBT: de afkorting voor lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders. Er werd, zo meldt Life News, niets van waarde gestolen.

Gisteravond bevestigde minister Timmermans het verhaal in een brief van de Tweede Kamer, en meldde nog enkele schrijnende nieuwe details. Zo deden de indringers tape om de mond en ogen en handen en voeten van Onno Elderenbosch. Ze gingen gehaast te werk, schrijft Timmermans. „Na hun vertrek slaagde de diplomaat erin zich gedeeltelijk te bevrijden.” De politie werkte minder snel. „Na herhaaldelijk bellen arriveerde de politie een uur na de eerste melding van het incident in het appartement.” Volgens de minister zijn de veiligheidsmaatregelen inmiddels aangescherpt.

Wie zit er achter de aanval? Kan extreem-rechts ermee te maken hebben? De extreem-rechtse politicus Vladimir Zjirinovski (zijn partij heeft 12 procent van de zetels in de Doema) riep zaterdag op tot „vernietiging” van de Nederlandse ambassade in Moskou, als er nog een keer een incident is met een Russische diplomaat in Nederland.

Diplomaten in Moskou zijn uiterst voorzichtig in het naar buiten brengen van incidenten met hun privacy en wettelijke onschendbaarheid. Dat die soms met voeten wordt getreden, blijkt uit een uitspraak van de Amerikaanse ambassadeur Michael McFaul.

McFaul viel vorig jaar in bijzijn van een Amerikaanse journalist tegen een tv-ploeg van de Russische zender NTV uit met de woorden: „Jullie zijn altijd bij mij in de buurt. In mijn huis! Schamen jullie je niet? Je beledigt je eigen land als je dat doet, snap je dat niet?” McFaul vroeg zich volgens het blad Foreign Policy af hoe de zender zijn rooster kende.

Vreemde verhalen doen intussen de ronde. Over diplomaten die thuiskomen en leeggedronken glazen op hun tafel vinden, over wc’s die gebruikt zijn en niet zijn doorgetrokken. Over afluisterapparatuur.

En hoe komt het dat Life News zo snel op de hoogte was? Hoe is de site aan de foto’s en het verslag uit het appartement van Elderenbosch gekomen? Life News lekt vaker ‘exclusief materiaal’ dat van politie- en veiligheidsdiensten afkomstig is. Mochten hun journalisten bij het politiewerk fotograferen en filmen? Of waren ze zelfs bij de aanval zelf?

„Wij onthullen onze bronnen niet, dat snapt u toch als journalist”, antwoordt pr-directeur Jelena Belosjistova telefonisch. Bij het verhaal staat alleen dat het om ‘bronnen bij de rechtsbeschermende organen’ gaat.

In Nederland kennen we dat niet, dat de politie zo snel foto’s van plaatsen delict doorstuurt naar de media. Life News heeft erg goede en erg snelle bronnen? „Ja, op een of andere manier krijgen wij die informatie te pakken”, antwoordt de pr-directeur.

Hoe nauw de banden van Life News met de „rechtsbeschermende organen” zijn, bleek gisterochtend ook uit een andere scoop: verse video-opnames waarop te zien is hoe mannen in zwarte uniformen schoppen uitdelen aan een Azerische man. Hij zou verdachte zijn in de moordzaak die leidde tot de pogrom op een groentemarkt waar veel migranten werken.

De camera zit vlak op de agenten en de geboeide man, de beelden lijken door meerdere camera’s te zijn gemaakt. De opnames gaan zelfs nog door als de man op de vloer van een politiehelikopter wordt gelegd met een doek over zijn hoofd.

In beeld zijn ook leden met jassen aan van de Speciale Snelle Reactie Eenheid, die naar verluidt ook bij de flat van de moeder van asielzoeker Aleksandr Dolmatov stonden toen Onno Elderenbosch daar een condoleancebezoek bracht.

    • Thalia Verkade