De Republikeinen hebben hoe dan ook een nederlaag geleden

Na weken van felle politieke gevechten, lag er gisteravond een akkoord over verhoging van het schuldenplafond Al is het maar tijdelijk Ondertussen zijn de Republikeinen impopulairder dan ooit

Wellicht heeft het gebed van deze geestelijken op Capitol Hill in Washington geholpen een akkoord te bereiken. Foto AP

Correspondent VS

Op het allerlaatste moment is Washington dan toch vloeibaar. In de laatste dag voordat de deadline werd bereikt om een oplossing te bereiken voor het zogeheten schuldenplafond, wisten Democraten en Republikeinen in de Senaat toch een akkoord te sluiten. Honderd procent zeker was deze deal gisteravond nog niet, want het opstandige Huis van Afgevaardigden moest er ’s nachts nog over stemmen.

Al wekenlang pingpongen Senaat en Huis van Afgevaardigden voorstellen naar elkaar toe, waarvan ze weten dat de andere kamer in het Congres het nooit zal accepteren. De stilstand leidde ruim twee weken geleden tot de gedeeltelijke sluiting van de Amerikaanse federale overheid. Honderdduizenden ambtenaren zitten thuis, omdat het Congres geen begroting rondkreeg. Musea en nationale parken zijn gesloten. Nu dreigde het bereiken van een oplossing voor het schuldenplafond te mislukken. Het Congres moet vandaag instemmen met een verhoging van het maximale bedrag dat de overheid mag lenen, anders zou de regering-Obama financiële verplichtingen niet meer na kunnen komen. Een internationale economische crisis ligt op de loer, en kredietbeoordelaar Fitch dreigde de AAA-status van de VS te verlagen als het niet tot een akkoord zou komen.

Gisteravond sloten de Democratische en Republikeinse leiders in de Senaat, Harry Reid en Mitch McConnell, een compromis. Het stelt de ellende eigenlijk maar een paar maanden uit, maar dat is in het giftige klimaat van Washington momenteel het hoogst haalbare. Het Congres stemt volgens hun plan in met verhoging van het schuldenplafond tot 7 februari volgend jaar. De federale overheid gaat weer open. Er is geld beschikbaar tot 15 januari. Intussen gaat een commissie met leden uit beide partijen bekijken waarop bezuinigd kan worden.

Voor de Republikeinen zit er, al met al, maar weinig in. Zeker als je let op de hoge toon van de afgelopen weken. Ze kunnen een symbolisch puntje scoren met Obama’s nieuwe zorgstelsel, dat op 1 oktober inging. Het Republikeinse verzet tegen ‘Obamacare’, met name door hardliners als senator Ted Cruz, was het begin van de crisis. De Republikeinen wilden de begroting pas goedkeuren als Obamacare werd ingetrokken, of een jaar werd uitgesteld. Nu hebben ze bedongen dat er een extra drempel komt, die verzekert dat mensen met een hoger inkomen geen aanspraak maken op bepaalde zorgsubsidies. Het zal de Democraten verder een zorg zijn. De Republikein Mitch McConnell gaf gisteren toe dat het niet was zoals ze gehoopt hadden. Zijn collega Lindsey Graham, voorstander van de deal, zei bitter: „We hebben de maaltijd laten staan en hebben een paar broodkruimeltjes gekregen.”

Of dit compromis slaagt, hangt af van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden. Zij stemmen rond zes uur in de ochtend (Nederlandse tijd) over het voorstel. De laatste weken hebben zij alle Senaatsvoorstellen geblokkeerd. Maar opvallend genoeg maakten de toonaangevende radicalen allemaal terugtrekkende bewegingen. Ted Cruz zei dat hij zijn allerlaatste wapen, de ‘filibuster’, „natuurlijk niet” gaat gebruiken. Met een filibuster kan een Congreslid zo lang spreken dat een onderwerp niet in stemming wordt gebracht. Op die manier zijn in het verleden belangrijke wetsvoorstellen gesneuveld.

Pijnlijk voor de radicale Republikeinen in het Huis is dat ze een voor hen veel betere deal eerder deze week afschoten. De Republikein John Boehner, de voorzitter van het Huis, wilde een eigen plan in stemming brengen dat lijkt op het voorstel in de Senaat, maar met nog meer maatregelen tegen Obamacare. Zo wilde hij een belasting op medische apparatuur afschaffen. Dit plan leidde dinsdag tot grote woede in de Republikeinse fractie, die dit plan beschouwde als een capitulatie voor Obama.

Bij veel Republikeinen is het besef doorgedrongen dat de publieke opinie hen de schuld geeft van de politieke chaos. In een peiling van bureau Gallup stond de populariteit van de partij op het laagste punt in de geschiedenis, 18 procent. Steeds duidelijker werd dat de Republikeinse strategie nergens heen ging. Obamacare werd niet serieus bedreigd, het is ongeveer het enige overheidsprogramma dat nu wel loopt.

De Republikeinen hebben hoe dan ook een nederlaag geleden. Ze moeten uitleggen waarom Obamacare zo erg is dat het de sluiting van de federale overheid én de dreiging van een diepe recessie rechtvaardigde. De afgelopen weken is ze dat niet gelukt. Ted Cruz, de welbespraakte senator met gevoel voor politieke timing, verloor de steun van politieke bondgenoten. De krant die hem in het zadel hielp, de Houston Chronicle, sprak gisteren in een hoofdredactioneel commentaar van een mislukking. De talkshowpresentator Rush Limbaugh, de stem van een grote groep conservatieve kiezers, verzuchtte in zijn middagprogramma: „Ik heb nog nooit een partij gezien die zichzelf zo irrelevant heeft gemaakt.”

    • Guus Valk