Continu op zoek naar een prooi

De groeiende mondiale vraag naar tilapia en garnalen biedt Nutreco kansen. Maar toch moest de topman een winstwaarschuwing afgeven.

Neemt Nutreco afscheid van vlees en veevoer en richt het zich alleen nog op voer voor vis en garnalen? Het verhaal klinkt zo nu en dan in de branche en onder medewerkers. Knut Nesse, die sinds ruim een jaar bestuursvoorzitter van Nutreco is en er al achttien jaar werkt, schudt zijn hoofd.

Het bedrijf zal onder zijn leiding niet plots een andere koers volgen, verzekert de Noor. „Elke vijf jaar ligt er een nieuw strategisch plan. Dat is geen onemanshow, de hele raad van bestuur is daarbij betrokken.”

Nesse zit sinds 2009 in de raad van bestuur en was een van de opstellers van het vijfjarenplan dat Nutreco eind 2011 presenteerde. „Twee maanden later maakte Wout (Dekker, red.) bekend dat hij weg zou gaan en dat ik het zou overnemen. Dat wil dan toch niet zeggen dat ik de strategie, waaraan ik zelf heb bijgedragen, ga veranderen. Zo zit ik althans niet in elkaar.”

Nutreco is een Nederlands beursgenoteerd bedrijf in vis- en veevoer; voer met proteïnen, vitaminen en mineralen. He t is de grootste leverancier van voer voor kweekzalm en zoutwatervis – drie van de tien zalmen ter wereld worden gevoerd door Skretting, een onderdeel van Nutreco. Op de mondiale markt voor garnalenvoeding is het nummer drie.

Daarnaast produceert Nutreco mengvoer en premix voor boerderijdieren, zoals varkens, kippen en koeien. Premix is een mengsel van bijvoorbeeld vitamines en aminozuren dat aan diervoeding wordt toegevoegd zodat het dier naast energie en eiwit extra voedingsstoffen binnenkrijgt. In dat segment is Nutreco Europees marktleider; DSM, ook Nederlands, is wereldwijd de grootste.

Prominentere rol

Nutreco, gevestigd in Amersfoort, is van oudsher zeer actief op overnamegebied. Maar het verkoopt ook met enige regelmaat onderdelen. In 2004 kondigde het bedrijf aan zich meer toe te leggen op zijn kernactiviteit, vis- en veevoer produceren. De viskwekerij en vleesfokkerij hadden door de jaren heen een prominentere rol gekregen maar moesten in de toekomst meer naar de achtergrond verschuiven.

Pingo Poultry (een pluimveeleverancier), Hendrix Meat (een varkensvleesverwerker), Euribrid (een varkensfokkerij) en Marine Harvest (een zalmkweker) werden van de hand gedaan. Afgelopen zomer maakte Nutreco bekend dat het overweegt ook zijn vlees- en mengvoerbedrijven in Spanje en Portugal te verkopen.

Nutreco koopt vooral visvoerbedrijven. Dit jaar werden een garnalenvoerproducent in Ecuador en een producent van tilapiavoer in Egypte ingelijfd. In 2011 en 2010 kocht Nutreco een bedrijf voor visvoer in het Chinese Zhuhai en een vis- en garnalenbedrijf in Vietnam.

Tel daarbij op dat de nieuwe bestuursvoorzitter zes jaar topman was bij Skretting en de vrees dat Nutreco aan vis de voorkeur geeft boven vee is niet zo vreemd. Maar volgens Nesse blijft Nutreco een bedrijf in beide soorten voer. Het haalt bijna twee keer zoveel omzet uit vee- dan uit visvoer. Vorig jaar verkocht Nutreco voor 3,3 miljard euro aan voer voor kippen, koeien en varkens en voor 1,8 miljard euro aan visvoer. In de sectie veevoer breidt Nutreco ook uit. In Brazilië en Rusland zijn nieuwe fabrieken geopend.

Het is waar dat er steeds meer witvis, zoals pangasius en tilapia, en garnalen wordt gegeten, erkent Nesse. Vooral buiten Europa. Daar liggen kansen. Nutreco wil de afzet aan visvoer verhogen van 1,3 miljoen ton in 2010 naar 2,7 miljoen ton in 2016. Het concern wil vooral meer voer leveren voor andere vis dan zalm.

Mede om die reden investeert Nutreco vooral in Azië, Latijns-Amerika en Rusland en – op termijn – Afrika. Bijkomend voordeel is dat het bedrijf zo zijn risico’s spreidt en dus minder kwetsbaar is voor tegenslagen in één markt. In Noorwegen bijvoorbeeld dreigt het concern het voormalig dochterbedrijf Marine Harvest als klant te verliezen. De grootste zalmkweker ter wereld is grootafnemer van Nutreco, maar wil op termijn meer visvoeding zelf produceren. „Die plannen zitten onze groei in dat land in de weg”, geeft Nesse toe. Hij is ervan overtuigd dat Nutreco niettemin zijn doelstellingen op het gebied van visvoer kan halen.

In 2011 is aangekondigd dat behalve de afzet ook de jaarlijkse winst fors omhoog moet: van 230 miljoen euro in 2011 naar 400 miljoen euro in 2016. Over heel 2012 kwam de winst uit op 262 miljoen euro, maar voor dit jaar zit dat er niet in, zo blijkt uit de winstwaarschuwing die Nesse vanochtend afgaf. Hij denkt uit te komen op zo’n 255 miljoen euro. Al in de eerste zes maanden van het jaar was te zien dat het minder ging dan vorig jaar. De winst bedroeg 94 miljoen euro, 9 procent minder ten opzichte van het jaar ervoor.

Zalmvoer

De oorzaak van die dip was eenvoudig, zegt Nesse: het zeewater was te koud. Dat deed de vraag naar zalmvoer flink dalen, vooral in Noorwegen. „Als het water kouder is dan vijf graden, stopt een zalm met eten”, legt Nesse uit. De beste temperatuur ligt tussen de 12 en 16 graden Celsius. „Bij hogere temperaturen heeft de vis ook geen eetlust.”

Uit de cijfers over het derde kwartaal die Nutreco vanochtend bekendmaakte blijkt dat de vraag naar zalmvoer weer is aangetrokken. De omzet van visvoer is ten opzichte van het derde kwartaal vorig jaar met 11,4 procent gestegen tot 696 miljoen euro. De overnames in Ecuador en Egypte droegen voor meer dan 5 procent bij aan die groei.

Het is de reden dat Nesse het gros van zijn tijd de wereld over reist, op zoek naar overnamekandidaten. Hij ging vijf keer naar Ecuador voor de deal rond was, zijn collega’s waren toen al acht keer geweest. „Ik ben altijd onderweg, altijd druk”, zegt Nesse. „Maar ik klaag niet, want grofweg de helft van onze groei komt van overnames. Dus daar gaan we vrolijk mee door.”