‘Werknemer chanteert ex-baas vaker wegens crisis’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

Het klinkt zo logisch. Het is crisis, dus meer mensen worden ontslagen, dus meer mensen raken wanhopig, dus meer ontslagen en wanhopige mensen chanteren hun ex-baas met het openbaar maken van bedrijfsgeheimen.

Dat was het nieuws vorige week in De Telegraaf, geschreven door misdaadjournalist John van den Heuvel. „Het bedrijfsleven wordt vanwege de economische crisis vaker geconfronteerd met chantage door eigen werknemers” luidt de eerste zin van het artikel – de bewering die we hier checken. Volgens het artikel krijgt de beveiligingsbranche „bijna maandelijks” meldingen van „werknemers die hun voormalige werkgever het mes op de keel zetten”. Het nieuws werd onder andere overgenomen door RTL Boulevard (waar het item werd toegelicht door diezelfde John van den Heuvel).

Waar is het op gebaseerd?

In het artikel wordt slechts één bron genoemd: securitybedrijf Cortex zou vaker te maken hebben met chanterende ex-werknemers. John van den Heuvel laat per e-mail weten dat hij behalve Cortex nog twee andere beveiligingsbedrijven heeft gesproken die deze trend bevestigen. Welke twee bedrijven dit zijn, wil hij niet zeggen.

En, klopt het?

De politie verstrekt geen cijfers over hoeveel ex-werknemers betrokken zijn bij afpersingszaken. John van den Heuvel baseert zijn bewering op de drie beveiligingsbedrijven die hij zegt gesproken te hebben. Zij zouden de laatste twee jaar „significant” vaker worden geconfronteerd met chanterende ex-werknemers. „Je moet daarbij denken aan in totaal tien à vijftien gevallen per jaar, terwijl dit soort zware misdrijven voor die tijd niet of nauwelijks voorkwam”, licht Van den Heuvel desgevraagd toe.

Dat laatste klopt in elk geval niet. In 2007 (vóór de economische crisis) heeft het ministerie van Justitie onderzoek laten doen naar afpersing in het bedrijfsleven. Toen al bleek dit een „serieus probleem” te zijn. Veel afpersingen komen voort „uit onenigheid op de werkvloer of conflicten over het salaris of ontslag”, aldus het rapport. In totaal bleek 14 procent van de afpersers een ex-werknemer te zijn. Dat dit soort misdrijven voor de crisis „niet of nauwelijks” voorkwamen, zoals Van den Heuvel stelt, is dus niet juist.

Dan is er nog securitybedrijf Cortex. In het Telegraaf-artikel signaleert dit bedrijf zowel de ‘trend’ van steeds meer afgeperste werkgevers als de óplossing hiervoor: een door Cortex georganiseerde masterclass (kosten: 875 euro) voor werkgevers die slachtoffer zijn van afpersing.

Een belletje naar Cortex leert echter dat het bedrijf helemaal niet wéét of ex-werknemers vaker hun ex-baas afpersen. „We zien vaker amateuristische afpersers” zegt Bas Kiepe van Cortex. „Misschien zijn dat mensen die bij zo’n bedrijf ontslagen zijn, misschien ook niet. Dat kunnen wij niet met zekerheid zeggen.”

Hoewel in het Telegraaf-artikel wordt gesproken over de „branche” van beveiligingsbedrijven, zijn de brancheverenigingen niet geraadpleegd. De Vereniging Europese Beveiligingsbedrijven laat weten dat geen van haar ongeveer 500 leden een melding heeft gemaakt over een toename van deze vorm van afpersing. De Nederlandse Veiligheidsbranche zegt dat het het in de Telegraaf geschetste beeld „niet herkent”. Ook MKB Nederland heeft geen vragen of klachten van ondernemers ontvangen over chantage door ex-werknemers.

Voor de zekerheid bellen we nog met de ‘landelijke vertrouwenslijn afpersing’, waar bedrijven die worden gechanteerd, anoniem terechtkunnen. Ook daar weerspreken ze de trend van het toenemende aantal chanterende ex-werknemers. „Dat beeld herken ik niet”, zegt vertrouwenspersoon Wil Meijer, die jaarlijks meer dan honderd bedrijven spreekt die een afpersing melden.

Niet vast te stellen is hoeveel slachtoffers zich wenden tot een beveiligingsbedrijf, de politie of de anonieme hulplijn. Een ander groot securitybedrijf, Hoffmann Bedrijfsrecherche, noemt een toename van het aantal afpersingen onder druk van de recessie „alleszins een realistische verwachting”.

Conclusie

De Telegraaf schrijft dat steeds meer ex-werknemers hun voormalige werkgever afpersen wegens de economische crisis. Beveiligingsbedrijf Cortex, waar De Telegraaf zijn artikel voornamelijk op baseert, weet echter niet zeker of de afpersers inderdaad ex-werknemers zijn. Daarnaast ziet de ‘landelijke vertrouwenslijn afpersing’ geen toename van chanterende ex-werknemers. Maar hoevéél afpersingen nu daadwerkelijk het werk zijn van ex-werknemers, kunnen we niet met zekerheid vaststellen. Daarom beoordelen we de bewering in de Telegraaf als ongefundeerd.

    • Andreas Kouwenhoven