Ruslandjaar is ‘een rampjaar’

Moeten festiviteiten rond het Ruslandjaar worden gestopt? Of is dat juist onverstandig met het oog op de positie van de Greenpeace-medewerkers.

Een deel van de Tweede Kamer heeft na alle incidenten tussen Rusland en Nederland voorlopig genoeg van het Nederland-Ruslandjaar dat momenteel loopt. Een aantal partijen vraagt zich bovendien af of het bezoek van Koning Willem-Alexander waarmee het billaterale jaarbegin volgende maand zou worden afgesloten wel door moet gaan.

„Russisch-Nederlands vriendschapsjaar is eigenlijk een rampjaar geworden”, zegt het Tweede Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66) zelf oud-diplomaat. Er zijn volgens hem nu zoveel dingen gebeurd dat „de glans van het feestje af is” en „de slingers van de muur af kunnen worden gehaald”.

Buitenlandwoordvoerder Michiel Servaes van regeringspartij PvdA zegt zich „op dit moment” niet voor te kunnen stellen dat het bezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima gewoon doorgaat. Alle activiteiten in het kader van het Ruslandjaar moeten wat hem betreft worden opgeschort.

Coalitiepartner VVD gaat bij monde van het Kamerlid Han ten Broeke nog niet zo ver. Volgens deze partij moet minister Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) eerst opheldering krijgen en kunnen pas daarna conclusies worden getrokken.

Een afweging waar Buitenlandse Zaken voor staat is of een drastische reactie van Nederland, zoals het stoppen van het Ruslandjaar, niet olie op het vuur zal zijn voor de nu toch al zo gespannen betrekkingen. In Den Haag wordt in dit verband gewezen op de Greenpeace-actievoerders die momenteel vastzitten. Ook doet Rusland moeilijk over de invoer van Nederlandse zuivelproducten en tulpen. Het bezoek van het koninklijk paar dat op 9 november begint, zou ook juist tot deëscalatie kunnen leiden, zeggen betrokkenen.

De Russische ambassadeur in Den Haag is vanmiddag op het het ministerie van Buitenlandse Zaken ontboden om uitleg te verschaffen over de mishandeling van de tweede man van de Nederlandse ambassade. Gesprekspartner aan Nederlandse zijde was secretaris-generaal Renee Jones-Bos.

In het gesprek zou de ambassadeur duidelijk moeten maken welke maatregelen Rusland neemt om ervoor te zorgen dat Nederlandse diplomaten daar veilig kunnen werken, zegt een woordvoerder van het ministerie. Die maatregelen zouden direct moeten worden getroffen. De woordvoerder kon niet zeggen of Nederland zelf bijvoorbeeld extra beveiligers inzet om de veiligheid van het ambassadepersoneel te garanderen. „Het is nu nog te vroeg om daar op vooruit te lopen.”

Vorige week was de Russische ambassadeur ook al regelmatig op het ministerie in verband met het incident rondom Dmitri Borodin, de tweede man van de Russische ambassade in Den Haag. Deze werd vorige week zaterdag door Nederlandse agenten uit zijn huis gehaald en meegenomen naar het politiebureau op verdenking van mishandeling van zijn kinderen.

Op het ministerie van Buitenlandse Zaken werd er vanmorgen rekening meegehouden dat minister Timmermans zelf nog later op de dag contact zou hebben met zijn Russische ambtgenoot Lavrov. De Tweede Kamer heeft hem daartoe ook opgeroepen.

Nederlandse Kamerleden houden zich op de vlakte over de beweegredenen van de mishandeling. Maar het Kamerlid Servaes gaat niet uit van zomaar een incident. „Het lijkt een doelgerichte en goed voorbereide aanval.”

Zijn D66-collega Sjoerd Sjoerdsma gelooft ook niet in een toevallige actie. Hij wil niet nu al een „staatslink” leggen maar wijst er wel op dat de aanval was gericht „tegen onze ambassade, tegen onze tweede man en tegen zaken waar Nederland voor staat zoals homorechten”.

Premier Rutte noemde vanmorgen de mishandeling van de Nederlandse diplomaat in Rusland „zeer ernstig”. Hij wil ook dat nu eerst „alle feiten op tafel komen”.

De activiteiten rond het Ruslandjaar gaan ondertussen nog gewoon door. Vanavond staat in Rusland een optreden van het Amsterdams Barokorkest onder leiding van Ton Koopman op het programma. „We gaan gewoon ons werk doen, zoals we gisteren en eregisteren ook deden”, aldus Marco van de Klundert van het orkest.

Homobelangenbeweging COC liet vanmorgen weten dat het bezoek van koning Willem-Alexander moet doorgaan. Hij zou in Moskou een „krachtig signaal” moeten afgeven.