Overleg van Merkel met Groenen ketst alsnog af

Grote coalitie met sociaal-democraten blijft over als enige mogelijkheid voor verkiezingswinnaar CDU

Het was verrassend, zelfs nog een klein beetje spannend, maar het ging toch niet door: de gesprekken tussen de Duitse CDU/CSU en de Groenen over een coalitie liepen vanochtend vroeg op niets uit.

Dat was tevoren natuurlijk ook al door alle analisten voorspeld, maar achteraf zeiden partijvoorzitters Claudia Roth en Cem Özdemir dat de christen-democraten verbazingwekkend flexibel waren geweest op onderdelen. Tot irritatie van de Groenen was het bondskanselier Angela Merkel, in haar hoedanigheid van partijleider van de CDU, die als het op het vastleggen van afspraken aankwam, niet thuis gaf.

Na zeven uur ‘verkennende besprekingen’ gaven de Groenen het vannacht omstreeks een uur op. De consequentie daarvan is voor Merkel, de grote winnaar van de verkiezingen van 22 september, dat nu nog maar één weg openstaat: regeren met de sociaal-democratische SPD. Want nieuwe verkiezingen, de andere mogelijkheid, daarin heeft niemand trek.

Groenen-voorzitter Roth zei vanochtend dat wel een brug was geslagen tussen de twee partijen maar „die is nog veel te wankel om het vier jaar vol te houden”. In een coalitie met CDU/CSU zouden de Groenen, die slechts ruim 8 procent van de stemmen kregen, tegen ruim 42 procent voor de Unie, een ondergeschikte rol spelen.

De christen-democraten waren bereid tot tegemoetkomingen op het terrein van kwesties als het dubbele staatsburgerschap voor Turkse Duitsers, die op dit moment nog automatisch hun Duitse nationaliteit verliezen als zij volwassen worden. Ook op het terrein van de ‘klimaatpolitiek’, lees Energiewende, wilde de CDU/CSU bewegen. Kennelijk bestaat er overeenstemming in de Duitse politiek dat de huidige wet die de kosten van de overschakeling van de Duitse economie naar duurzame energie uitsmeert over de burgers wordt aangepast. Juist gisteren werd bekend dat huishoudens in 2014 weer meer ‘omslag’ gaat betalen: op jaarbasis vijftig euro. In Duitsland is dat een omstreden kwestie, omdat bedrijven op grote schaal worden vrijgesteld van die betaling, opdat de economie niet wordt geschaad.

Maar het grote struikelblok was vannacht de eis van de Groenen om in heel Duitsland een wettelijk minimumloon in te voeren van 8,50 euro. Merkel heeft steeds op het standpunt gestaan dat loonafspraken geen zaak zijn van de staat maar van de werkgevers in onderhandeling met werknemers. Op dit moment werken zeven miljoen Duitsers op contractbasis op uurlonen die ver onder die 8,50 euro liggen. CDU en CSU vrezen dat een wettelijk minimumloon grote gevolgen heeft voor de loonkosten en veel werkgelegenheid zal kosten.

Ook de SPD, waarmee morgen een derde ronde van sonderende gesprekken wordt gevoerd, is voor invoering van het wettelijk minimumloon. De sociaal-democraten verwachten dat het minimumloon zich terugbetaalt door stijging van de binnenlandse consumptie.

    • Frank Vermeulen