EU bekritiseert Turkije, maar wil nieuw hoofdstuk in overleg openen

Europese Commissaris voor Europese uitbreiding, Stefan Fuele, tijdens zijn persconferentie vandaag over onder meer de kandidatuur van Turkije als toekomstig EU-lid. Foto AP / Yves Logghe

De Europese Commissie heeft Turkije vandaag stevig bekritiseerd vanwege wat zij de “onbuigzame houding” jegens dissidenten van het land noemt. Ook faalt Turkije volgens de commissie in het garanderen van fundamentele mensenrechten zoals vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vergadering.

In een langverwacht rapport over de voortgang van Turkije aangaande het EU-lidmaatschap zei de commissie dat het land ook minderheden moet omarmen en hun rechten moet respecteren. De commissie schrijft dat de Turkse houding tegenover afwijkende meningen eerder dit jaar in Istanbul en op andere plekken duidelijk werd “toen de politie buitensporig geweld aanwendde als reactie op een grote golf van protesten”.

Wel nieuw hoofdstuk in overleg openen

Ondanks deze kritische kanttekeningen besloot de commissie wel de plannen te ondersteunen om het overleg over een eventuele toetreding van Turkije tot de EU nieuw leven in te blazen, schrijft persbureau Reuters.

De commissie zegt het overleg over een nieuw ‘hoofdstuk’ te willen openen - één van de 35 hoofdstukken binnen het overleg die moeten worden afgerond alvorens er gedacht kan worden aan een eventuele toetreding van Turkije tot de EU.

Het is voor het eerst in jaren dat er gesprekken over een nieuw hoofdstuk worden geopend.

Brussel verwelkomde de voortgang van Turkije op het gebied van juridische hervormingen en zijn pogingen om een bestendig vredesakkoord met Koerdische rebellen te sluiten.

Kans op toetreding Turkije tot EU nog altijd erg klein

Om de mensenrechten aan de orde te kunnen stellen moet je juist met de Turken blijven praten, zeggen veel Europese diplomaten. Ook landen die sceptisch zijn over Turks EU-lidmaatschap – Duitsland, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk – willen de relatie met het snel groeiende en strategisch belangrijke land op peil houden.

Sinds in 2005 de toetredingsgesprekken begonnen (na achttien jaar aandringen door de Turken), vormen deze de formele basis van de Europees-Turkse relatie. Ook als Turkije uiteindelijk niet toetreedt, kan het land moderner en ‘Europeser’ worden door via de onderhandelingen EU-normen over te nemen, schreef nrc.next afgelopen zomer.

Want of Turkije ooit echt lid zal worden is nog sterk de vraag. Nog nooit verliepen onderhandelingen met een kandidaat-lidstaat zo traag, schreef nrc.next enkele maanden terug. Het nu te openen hoofdstuk is pas nummer 15 van de 35 hoofdstukken in totaal. Slechts één hoofdstuk is afgesloten.

Bovendien blokkeert EU-lid Cyprus blokkeert voorlopig de opening van acht hoofdstukken. En elk van de EU-landen kan de Turkse toetreding uiteindelijk vetoën.

In een Turkse opiniepeiling zei eerder dit jaar slechts 17 procent van de ondervraagden te geloven dat het ooit nog tot toetreding komt. Als alternatief wordt in Europa een “geprivilegieerd partnerschap” genoemd: wel economische integratie, geen lidmaatschap.

Turkije heeft nog niet officieel gereageerd op de kritiek van de Europese Commissie.

    • Niels Posthumus