En Storimans’ dood dan, Poetin?

Een Russische clusterbom doodde dertien mensen, onder wie de cameraman Stan Storimans. Jeroen Akkermans kwam in een toespraak vlak voor de mishandeling van de Nederlandse diplomaat in Moskou op voor hun recht.

illustratie kap

Waar is de tijd gebleven dat je – volgens ooggetuigen – ongestoord en beneveld door de alcohol je kinderen kon slaan terwijl je vrouw bezopen achter het stuur drie auto’s ramde, en dat je daar samen fluitend mee wegkwam? Voor de Russische diplomaat klopte de wereld niet meer toen hij op last van de politie mee moest naar het bureau in Den Haag.

Wij spreken schande van zijn vrijlating, maar volgens onze eigen verkeersregels heeft de kwaadsprekende dronkeman het recht aan zijn kant. De Russische president nam het op voor zijn onderdaan. Het politieoptreden was volgens Poetin een grove schending van de Conventie van Wenen. Een buitenkansje om Nederland even op z’n nummer te zetten – zo beroerd is het gesteld met de betrekkingen. Volgens de Conventie zijn diplomaten thuis en op straat onschendbaar. Dus fles aan de mond en uithalen naar de kinderen: het verdrag waarborgt vergaande immuniteit. Poetin eiste en kreeg excuses van Nederland. Regels zijn regels.

Op 12 augustus 2008 stierven de Nederlandse cameraman Stan Storimans en twaalf Georgische burgers in een spookstad (Gori) op 25 kilometer van het oorlogsfront. Alle slachtoffers werden gedood door een stortregen van kogeltjes uit een Russische clusterbom, gelanceerd door een Russische raket. Rusland houdt zich van de domme en ontkent. Dan kun je twee dingen doen: òf je pakt je boeltje in òf je gaat verhaal halen. Een diplomaat mag opkomen voor het recht zijn kinderen te slaan. Wij mogen opkomen voor het recht op leven. Het gezin Storimans-Verhulst, de Israëlische journalist Yechezkeli, nabestaanden van de Georgische burgerslachtoffers en ik dagen Rusland voor het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg. De bewijslast tegen Rusland is overweldigend. De onderzoekscommissie van de Nederlandse regering, Human Rights Watch en ikzelf hebben onafhankelijk van elkaar kraters van clustermunitie vastgesteld. De clustermunitie is afgeschoten door een moderne SS-26 Iskanderraket die alleen Rusland in bezit heeft. Alle onderzoeksteams hebben onafhankelijk van elkaar ook raketonderdelen aangetroffen. Het verweer van Rusland is dat het de Iskander nooit in Zuid-Ossetië heeft ingezet. Nou, Gori ligt ook niet in Zuid-Ossetië. Gori ligt in Georgië. De officiële ontkenning van inzet van clustermunitie tijdens deze oorlog klinkt nog minder overtuigend: „Er bestond geen noodzaak toe.”

In het nauw gedreven door de bewijslast belooft president Medvedev een tegenonderzoek voor een lesje waarheid op Russische leest. Zijn rapport had ik graag gelezen, want aperte leugens hebben een zekere amusementswaarde.

De Russen doen onze onderzoeksconclusies off the record af als gezeur uit een sorrylandje. Helaas, het was oorlog. Formeel gezien mag Rusland zich ook beroepen op een recht op zelfverdediging. Maar wat heeft het afschieten van een moderne precisieraket op een verlaten stad van een in de pan gehakte vijand ver van het front nog te maken met zelfverdediging?

De verdachte is niet mans genoeg om de verantwoordelijkheid te nemen voor de aanval. Er was geen militair doel mee gediend, hooguit een politiek doel: Rusland smacht naar een afschrikwekkende raket als antwoord op het NAVO-raketschild.

De status van een raket ontstaat aan het front, niet in het laboratorium. Op de dag van de inauguratie van president Obama dreigde Medvedev Iskanderraketten aan de Europese grens te plaatsen. Onlangs zegde Poetin 750 miljoen dollar toe om alle raketbrigades van de Iskander te voorzien. Dat zal Amerika en Europa leren.

Wel een grote mond naar Europa en Amerika, maar te schijterig om te erkennen dat de Iskanderraket met clusterlading op Russisch commando is afgeschoten. Stuitend was de poging van Medvedev om de schuld van de aanval in de schoenen van zijn vijand te schuiven. Hij wees er in Den Haag doodleuk op dat Georgië in tegenstelling tot Rusland wèl heeft toegegeven dat het tijdens de oorlog clustermunitie heeft ingezet. 1+1=2, snapt u wel?

In Rusland kun je geen recht halen bij de bevooroordeelde rechtbanken. Daarom is de omweg via Straatsburg zo van belang voor de bescherming van universele mensenrechten. Rusland erkent, als lid van de Raad van Europa, de uitspraken van het Hof. We hebben goede hoop dat de rechters tot een veroordeling van Rusland komen: duidelijk is het ‘recht op leven’ met voeten getreden met de raketaanval, liggen harde bewijzen op tafel en neemt de verdachte aantijgingen niet serieus. Afgelopen zomer werd premier Rutte gepiepeld door Poetin met de mededeling dat er definitief geen tegenonderzoek komt. Zaak gesloten. Dag Stan.

Naar aanleiding van het gepiepel maakt de Nederlandse regering gebruik van het recht op interventie in onze rechtszaak. Er staat ook veel op het spel. Dertien mensen zijn gedood. Een recht op leven, hoe voor de hand liggend ook, lijkt me een afspraak die het waard is om voor te vechten. We kunnen het recht toch niet alleen laten zegevieren bij dronken diplomaten die wèl voor hun belangen opkomen? Kom nou!