‘Een slechte jeugd gaat nooit voorbij’

Short Term 12 begint en eindigt met vluchters: tieners die het opvanghuis uithollen, op de hielen gezeten door hulpverleners.

Het begon allemaal met een studentenbaantje. De in Hawaï geboren en opgegroeide filmmaker Destin Cretton was net van de middelbare school en kwam via een vriend in een opvanghuis voor tieners terecht. Als begeleider.

„Ik wist niet wat me te wachten stond”, vertelt hij aan de telefoon uit San Diego. „Ik was totaal niet gekwalificeerd, zoals de meeste mensen die daar werkten overigens. Je zou denken dat het begeleiden van verwaarloosde probleemjongeren hooggeschoold werk is, maar ze zetten je al na een paar weken training op zo’n groep. Het opbrandrisico is heel hoog, het salaris juist laag.”

Cretton maakte een film over zijn ervaringen in de crisisopvang. Short Term 12 was dit jaar de grote ontdekking van het Texaanse South by Southwest, het festival waar na Sundance de meeste onafhankelijke Amerikaanse films worden ontdekt en gelanceerd. Een zegetocht langs filmfestivals volgde, uitmondend in een Zilveren Luipaard voor hoofdrolspeelster en medescenariste Brie Larson in augustus in Locarno.

„De meeste hulpverleners waren begin twintig, nauwelijks ouder dan de tieners die ze moesten begeleiden”, vervolgt hij. „Velen van hen werkten er uit een soort idealisme, of omdat ze zelf een rotjeugd hadden gehad en die kennis in wilden zetten om anderen te helpen. Dat werkt vaak heel goed. Ze kiezen het werk vanuit hun eigen levensverhaal. Kijk naar het personage Grace in de film. Juist omdat ze bepaalde dingen heeft meegemaakt, is ze heel toegewijd en weet ze hoe ze nieuweling Jayden moet begeleiden. Zelf heb ik er uiteindelijk twee jaar gewerkt, en dat bleek de belangrijkste periode in mijn leven. Ik zou geen plek weten waar je sneller volwassen wordt en meer levenservaring op kunt doen. De film is mijn coming-of-ageverhaal.”

Net zomin als hij was opgeleid als jongerenwerker, was Cretton geschoold als filmmaker toen hij zijn eerste korte films begon te maken. „Dat was gewoon iets wat ik deed met mijn vrienden, als we wat geld hadden, om verhalen te vertellen die ons bezighielden. Na verloop van tijd werd het serieuzer en ben ik toch een opleiding gaan zoeken.”

Tijdens die opleiding aan de San Diego State University las hij zijn oude dagboeken uit de tijd in de jeugdopvang terug: „Toen realiseerde ik me dat daar een film in zat. Die verhalen waren zo levensecht. Toch wilde ik geen film maken die louter zou gaan over mijn eigen ervaringen als begeleider, dus ben ik veel research gaan doen. Ik wilde een film maken waarmee de jongeren die in het systeem zitten zich konden identificeren. De stijl lijkt heel documentair, maar alles is uitputtend onderzocht, gescript en gestoryboard. Juist omdat we zo weinig geld hadden, was er weinig ruimte voor improvisatie. We hebben veel gerepeteerd, waarbij de oudere acteurs een coachende rol hadden ten opzichte van de jongeren. Eigenlijk net als in de film dus. Dus toen we eenmaal gingen draaien liep dat heel vanzelfsprekend.”

Short Term 12 gaat over volwassen worden, over met jezelf in het reine komen. Toen ik in de crisisopvang werkte maakte ik zoveel dingen mee waar ik niet op voorbereid was, maar die me dwongen om op mijn eigen gedrag en gevoelens te reflecteren, en vragen te stellen. Wat is familie? Hoe moeten we met elkaar samenleven? Wat kunnen we voor een ander betekenen? Simpele, essentiële vragen. Het heeft vast te maken met de periode van adolescentie waarin je nog een keer terugkijkt op je jeugd en je opvoeding en de balans opmaakt. Als je een onbezorgde jeugd hebt gehad laat je die vragen op een gegeven moment achter je. Voor de meeste van deze kinderen gaat het echter altijd door. Hun demonen laten hen nooit helemaal los. Hun jeugd is nooit afgelopen.”

    • Dana Linssen