Bank heeft het voor het zeggen bij WPG

WPG Uitgevers moet de ene na de andere titel opheffen. De advertenties blijven ver achter.

De huisbankier en adviseurs van KPMG hebben de facto de controle over het bedrijf overgenomen.

Aan De Liefde kwam twee maanden geleden een eind. Uitgeverij Weekbladpers Media staakte het tijdschrift over relaties in augustus. De Liefde hield één jaar stand. Vorig jaar september stopte Weekbladpers na vijf edities met de ambitieuze journalistieke glossy PARK. Eind 2011 trof het culturele magazine Hollands Diep al hetzelfde lot. De belangrijkste reden: de advertentiemarkt is ingezakt.

Exit drie bladen van Weekbladpers, onderdeel van WPG Uitgevers. De vraag is of er binnenkort meer titels worden opgeheven. Het feministisch maandblad Opzij wordt genoemd, net als opvoedtijdschrift J/M voor Ouders. Opinieblad Vrij Nederland zou te koop staan.

Nog niets is besloten, meldde de directie van WPG Uitgevers maandag in een korte verklaring. „Berichten over al dan niet stopzetten van bepaalde activiteiten zijn op zijn minst voorbarig.” Dat neemt niet weg dat er grote financiële druk is bij WPG, uitgever van onder meer VN, Voetbal International en Happinez en een van de grootste boekenuitgevers van Nederland (De Bezige Bij, AW Bruna, Arbeiderspers, Querido).

WPG schendt sinds eind vorig jaar de financiële afspraken met Rabobank, blijkt uit het financieel jaarverslag over 2012. De bank en adviesbureau KPMG maken er nu feitelijk de dienst uit, zeggen betrokkenen. Rabobank heeft een kredietfaciliteit verlaagd van 10 miljoen naar 5 miljoen euro. In juni heeft Rabobank WPG een waiver verstrekt: de bank gedoogt de schending van de afspraken de uitgever.

Te hoge schuld

Met de directie van WPG bekijken Rabobank en KPMG toekomstscenario’s. Eind november moet deze „strategische heroriëntatie” klaar zijn. Het bedrijf weigert daar op vooruit te lopen. „Alles kán”, zei Joop Boezeman, directeur van Arbeiderspers/AW Bruna maandag, in een interview met vakblad Boekblad. Boezeman (66) stopt als directeur. „Er moeten slimme dingen bedacht worden. Alles wordt tegen het licht gehouden.”

Gaat het dan zo slecht bij WPG? In het financieel jaarverslag over 2012 – sinds juli ter inzage bij de Kamer van Koophandel maar niet beschikbaar op de website van het bedrijf – staat dat WPG met ingang van het vierde kwartaal van 2012 niet meer voldoet aan de gestelde ratio’s. Rabobank en WPG hebben in 2010 afspraken gemaakt over de financiële resultaten. Daar voldoet het bedrijf niet langer aan: de winst is te laag ten opzichte van de renteverplichtingen en de schuld is te hoog ten opzichte van de winst.

WPG heeft een langlopende schuld van 14,5 miljoen euro. Het bedrijf sloot in 2010 een lening af voor de overname, met de Belgische branchegenoot Lannoo, van de boekendivisie van PCM Uitgevers. Zij betaalden samen circa 50 miljoen euro.

Reclameomzet gehalveerd

WPG Uitgevers haalde vorig jaar een omzet van 176 miljoen euro. Dat is 7,3 procent minder dan in 2011. In 2010, voor het eerst met de onderdelen van PCM, had het bedrijf nog een recordomzet van 202 miljoen euro. De afgelopen drie jaar daalde de winst van 11 miljoen euro in 2010 en 6 miljoen in 2011 naar nog geen miljoen in 2012. Het bedrijf keerde vorig jaar geen winstuitkering uit aan het personeel.

WPG Uitgevers, dat eigendom is van de ideële Stichting Weekbladpers, heeft ernstig last van „de voortdurende recessie en gewijzigde marktomstandigheden”. De tijdschriften – goed voor 28 procent van de omzet – hebben vergelijkbare problemen als andere publieksbladen. De advertentie-inkomsten dalen gestaag. Uit langjarige cijfers van onderzoeksbureau Nielsen blijkt dat de reclameomzet van publiekstijdschriften sinds het topjaar 2001 nagenoeg is gehalveerd.

Verder nemen steeds minder lezers een abonnement op een papieren blad en daalt de losse verkoop. In 2008 hadden de tijdschriften van Weekbladpers samen nog een (betaalde) oplage van circa 600.000; in het tweede kwartaal van dit jaar was die gezamenlijke oplage 21 procent lager. Alleen Happinez houdt de oplage stabiel. Het tijdschrift over „mindstyle, zingeving en verdieping” begint zelfs edities in het buitenland. Happinez is nu groter dan Voetbal International. VI was jarenlang de kurk waarop de andere WPG-titels dreven.

E-books

Het grootste probleem van WPG bestaat echter bij de algemene boeken. Daar haalt het concern 55 procent van zijn omzet (de rest komt van educatieve boeken). Bij de algemene boeken daalde de omzet vorig jaar met 9,4 procent naar 125 miljoen euro.

„Uitdagende marktomstandigheden” leidden tot een „aanzienlijke daling” van het bedrijfsresultaat, meldt het jaarverslag. De situatie is het ernstigst bij de literaire uitgeverijen.

Een populair fonds als De Bezige Bij „draait alsof er geen crisis aan de hand is”, aldus uitgever Joop Boezeman in Boekblad. Ook VI Boeken, met boeken over oud-voetballers als René van der Gijp, Andy van der Meyde en Jan Boskamp, boekte forse groei van omzet en bedrijfsresultaat.

Intussen heeft WPG de eerste maatregelen genomen. Begin oktober stopte het met kunstboekenuitgeverijen Ludion en Lido in België. Het bedrijf zet ook stappen op digitaal gebied. Samen met Lannoo gaat WPG e-books verhuren. Beide uitgevers kregen vorige maand toestemming van de Autoriteit Consument & Markt om een ‘Spotify voor boeken’ te beginnen: e-books lezen voor een vast bedrag per maand. De verhuur van digitale boeken moet de populariteit van e-books in Nederland versnellen.

Het is de vraag of Rabobank zoveel geduld heeft.

    • Jan Benjamin