Uit shoppen voor een ruimtepak

Overal ontkiemen commerciële ruimtevaartinitiatieven Dat schept ruimte voor vele toeleveringsbedrijfjes Ook in ruimtepakken valt er genoeg te kiezen

Medewerker Technologie

De Nederlandse stichting Mars One heeft dit jaar een contract gesloten met het Amerikaanse bedrijf Paragon voor de ontwikkeling van een ruimtepak dat geschikt is voor kolonisten op Mars. Oceaneering en Paragon maken voor NASA de ruimtepakken voor de ruimtecapsule Orion. De Deense ruimtevaartdoe-het-zelvers van Copenhagen Suborbitals, werken samen met de Amerikaanse hoogleraar Cameron Smith, die in zijn vrije tijd zelf een ruimtepak in elkaar heeft geknutseld. En nog vele andere bedrijfjes zijn op dit gebied actief.

Tot voor kort hadden overheden het monopolie op ruimtevaartprojecten, voor de VS was dat de NASA. Nu ontkiemen overal ter wereld ruimtevaartinitiatieven – er zijn alleen al drie, vier organisaties bezig met een expeditie naar Mars. Dat schept ruimte voor een heel ecosysteem van toeleveringsbedrijfjes. Niet alleen voor ruimtepakken maar ook bijvoorbeeld voor draagraketten, eenmalige raketten die mensen of goederen de ruimte in brengen. Nieuwelingen SpaceX en Orbital hebben zich met groot succes ingevochten en bevoorraden nu het ruimtestation ISS. Blue Origin, van Amazon-directeur Jeff Bezos, ontwikkelt lanceersystemen. De nieuwelingen hebben grensverleggende ideeën – ze zijn bijvoorbeeld bezig met herbruikbare raketten die rechtop kunnen landen – en kunnen zonder de bureaucratie en overhead van het meer dan 50-jarige overheidsagentschap NASA.

„De opkomst van nieuwe bedrijven op deze markt begon rond 2004, toen bedrijven als Virgin en SpaceX kwamen met commerciële initiatieven”, vertelt Arno Wielders van Mars One. „Drie à vier jaar geleden is het versneld doordat NASA ook personenvervoer wilde gaan uitbesteden.”

Simpel ruimtepak

Volgens Wielders kost het ontwikkelen van een ruimtepak miljoenen als het gaat om ruimtewandelingen of Maan- en Marsexpedities. Bovendien vereist elk doel zijn eigen ruimtepak. Kleine bedrijven richten zich daarom vooral op pakken die geschikt zijn voor gebruik ‘binnenshuis’, in banen om de aarde. Daar zijn veel minder middelen voor nodig. Wielders: „Voor zulke toepassingen zijn deze fabrikanten zeker serieus te nemen.”

Voor Cameron Smith, die voor de Denen van Copenhagen Suborbitals een ruimtepak maakt, is het ontwikkelen van een ruimtepak een hobby. Hij is hoogleraar archeologie aan de universiteit van Portland en daarnaast avonturier en ruimtevaartenthousiast. „Ik ben met ruimtepakken begonnen toen ik me realiseerde dat ik niet de ruimte in zou gaan. Op deze manier dacht ik in elk geval zover mogelijk te komen.” Met een budget van twintig dollar per week bij de doe-het-zelfwinkel heeft Smith een functionerend ruimtepak gemaakt, dat zelfs een koelsysteem heeft. „Na het bestuderen van octrooien en NASA-rapporten realiseerde ik me hoe simpel een ruimtepak in wezen is en dat ik er zelf een zou kunnen maken.”

Kort geleden werd zijn pak in Kopenhagen aan allerlei tests onderworpen. Kristian von Bengtson van Copenhagen Suborbitals (CS) oefende hoe snel hij in dit pak kon ontsnappen uit een model van de eenpersoonscapsule die CS aan het ontwikkelen is. Ook werd het pak met succes getest in een drukkamer van het ziekenhuis. Von Bengtson gaat ervan uit dat, als CS het luchtruim kiest, hij een pak van Smith aan zal hebben: „Het is een natuurlijke keuze omdat we op dezelfde manier werken: niet voor het geld maar voor het avontuur en de uitdaging.”

Maar Cameron Smiths vindt zijn pak nog niet af. Op zijn verlanglijstje staan onder andere nog ‘constant volume joints’. Dat zijn gewrichten die de luchtinhoud van het pak constant laten als de astronaut zijn armen of benen buigt. Heb je die niet, dan moet de inzittende bij iedere beweging lucht samenpersen en dat is vermoeiend. Een ander verbeterpunt is de helm, nu nog een oude Russische pilotenhelm die hij op eBay op de kop heeft getikt. Dat moet een helm van eigen ontwerp worden. Het pak hoeft uiteindelijk maar een paar duizend dollar te kosten, stelt Smith.

Twee verliezers

Eenzelfde kleinschalige uitstraling heeft Final Frontier Design (FFD), het bedrijf van Nik Moiseev en Ted Southern in New York. Southern is kledingontwerper, Moiseev werkte twintig jaar in Russische ruimtevaartprogramma’s aan pakken. Ze kwamen elkaar tegen als verliezende deelnemers aan een NASA-wedstrijd in 2007 voor ontwerpers van een ruimtehandschoen. Intussen hebben ze samen een compleet pak ontwikkeld. De luchtdruk daarin wordt gehandhaafd door slechts één laag, wat het pak flexibeler en een kwart lichter maakt dan de huidige pakken die astronauten gebruiken. Het pak laat een hogere luchtdruk toe, waardoor de gezondheids- en leeftijdseisen voor astronauten omlaag kunnen, stelt Moiseev. Het pak van FFD is ook verstelbaar, waardoor het voor vele maten geschikt is. FFD’s eerste klant is het Spaanse bedrijf Zero2Infinity, dat bemande ballonvluchten wil uitvoeren naar de stratosfeer. „Het is een pak van een nieuwe generatie,” verklaart Moiseev, die Smith en Copenhagen Suborbitals „amateurs” noemt.

Zoveel aanbod, is dat voor klanten niet te veel van het goede? Arno Wielders van Mars One is er vooral blij mee. „Dit is goed voor de innovatie en ook voor de veiligheid. Deze bedrijven zullen zorgen dat de veiligheid optimaal is, want als er iets fout gaat hebben ze direct een slechte naam en kunnen ze klanten wel vergeten.”

    • Herbert Blankesteijn