Rutte rekent af met staatsrollator en mannenpraatgroep in lezing

Volgens premier Rutte bestaat de participatiesamenleving allang. Hij sluit slechts aan bij Drees, zei hij. En bij Wim Kok.

Waren we getuige geweest van een historisch moment? Was de lofzang op de participatiesamenleving die Mark Rutte gisteravond gaf dan toch eindelijk zijn langverwachte visie, vroeg een man uit het publiek hem na afloop van de Willem Dreeslezing.

Rutte had zojuist de kritiek gepareerd op de meest controversiële term uit de Troonrede: de participatiesamenleving. Een maatschappij waarin niet de staat voor mensen zorgt, maar zij dat zoveel mogelijk zelf doen. Volgens SP-leider Roemer „een eufemisme voor: zoek het lekker zelf uit”. Voormalig PvdA-leider Wouter Bos schrok in zijn column in de Volkskrant dat zijn partij in deze coalitie blijkbaar voorstander was van een „zichzelf marginaliserende overheid”. De verzorgingsstaat zou zijn doodverklaard, zodat het kabinet kan bezuinigen.

Rutte was gisteren gevraagd om als leider van de VVD een lezing te geven over die verzorgingsstaat. De premier maakte een filosofische tour langs internationale, liberale denkers om uit te leggen dat het voor de overheid „de kunst is vooral niet in de weg te lopen”. Hij liet zich badinerend uit over „de staatsrollator voor iedere 65-plusser en de gesubsidieerde volksdanscursussen en mannenpraatgroepen”. Maar hij had niet bedoeld om mensen te bevelen alle zorg voor hun buurvrouw op zich te nemen. Hij had simpelweg geconstateerd dat de samenleving verandert, zei Rutte. „De ontwikkeling naar een participatiesamenleving is geen doel van beleid, maar een ontwikkeling die gaande is.”

Zo origineel is de term ook weer niet. Wim Kok gebruikte hem in 1991 al en ook Jan Peter Balkenende was er vol van. Rutte haastte zich dan ook om de suggestie weg te wuiven dat dit zijn visie betrof. Dat „constante geschreeuw om een visie” vond hij een teken van „luiheid”. Alsof burgers willen dat de premier voor hen denkt. Dat was nou precies niet de bedoeling van zijn participatiesamenleving.