Royal Mail moet vechten tegen PostNL

Het nu beursgenoteerde Royal Mail heeft in PostNL een geduchte concurrent: dat heeft 20 procent van de Britse postmarkt in handen. Wat zijn hun kansen?

Margaret Thatcher durfde het niet aan. Maar de conservatieve regering-Cameron doet nu toch waar de IJzeren Dame in de jaren 80 voor terugschrok: de Britse posterijen, wier geschiedenis teruggaat tot het zestiende-eeuwse Engeland van Hendrik VIII, komen in private handen.

In het Verenigd Koninkrijk is er groot enthousiasme voor de beursgang van Royal Mail. De koers is in drie dagen 48 procent gestegen ten opzichte van de uitgiftekoers van 3,30 pond.

En ook aan de overkant van de Noordzee wordt de privatisering van de Britse posterijen met interesse gevolgd. Het Nederlandse PostNL, al sinds 1989 een commercieel bedrijf, heeft een aardig bruggehoofd opgebouwd in Groot-Brittannië. Ruim 20 procent van de omzet van de Britse postmarkt is in handen van PostNL. Tot nu toe doen de Nederlanders vooral de inzameling en de sortering van de post. The last mile, bezorging in de bus, is tot nu toet het prerogatief van British Mail. Maar PostNL heeft ook op dat gebied plannen. Na een naar eigen zeggen „succesvolle” proef in Londen gaat het postbedrijf een tweede ‘pilot’ doen in Manchester.

Het Nederlandse bedrijf klopt dus aan de poort. Het is het beeld dat Wim Dick in 1989 voor ogen had. Onder zijn leiding werd staatsbedrijf PTT twintig jaar geleden naar de beurs gebracht. In de jaren 90 ging men er nog vanuit dat de staatsposterijen van Europa snel zouden veranderen in een open en lucratieve postmarkt.

Maar dat was te snel gedacht. Vooral in de grote landen als Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk ging de liberalisering met horten en stoten. Nu de markt eindelijk open lijkt, is diezelfde postmarkt op sterven na dood. Ook in Groot-Brittannië kromp het volume aan verstuurde poststukken vorig jaar met 8 procent. Om te overleven, moeten de ex-staatsposterijen zichzelf omturnen tot pakketbezorgers. Wie zal daar het beste in slagen?

Thuismarkt

In het afgelopen (gebroken) boekjaar bedroeg de omzet van Royal Mail 10, 9 milard euro, ruim twee keer de omzet van PostNL (4.3 miljard). Niet zo vreemd, gezien het feit dat Groot-Brittannië vier keer zoveel inwoners telt. Maar terwijl de overzeese activiteiten van Royal Mail nog bescheiden zijn, beginnen de buitenlandse activiteiten van PostNL eindelijk te renderen. Het Nederlandse bedrijf is inmiddels actief in Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Vorig jaar waren die activiteiten goed voor eenderde van de omzet, en een winst van 27 miljoen. In eigen land heeft PostNL bovendien de prijzenoorlog gewonnen. Deutsche Post heeft zijn Nederlandse prijsvechter Selektmail inmiddels verkocht aan Sandd.

Financiële positie

Toen PostNL in 2011 werd afgesplitst van TNT Express werd het de erfgenaam van alle grote problemen waar TNT mee kampte. PostNL werd niet alleen opgezadeld met een grote schuld, maar moest bovendien opdraaien voor de torenhoge pensioenverplichtingen. Om het gat in de balans de dichten, kreeg PostNL bijna eenderde van de aandelen van TNT Express mee. Maar de bruidschat bleek minder waard dan gedacht, en toen de koers van TNT Express wegzakte, kwam PostNL in de financiële stress. Royal Mail maakt een veel betere start. Zo heeft de overheid zich garant gesteld voor de pensioenverplichtingen van 44 miljard euro. Mede dankzij die financiële operatie maakte Royal Mail in het afgelopen jaar 474 miljoen euro winst, na jaren van grote verliezen. Analisten verwachten nu dat het bedrijf zijn schuld van 1,2 miljard euro in de komende jaren gemakkelijk kan inlopen.

Regulering

Zowel Royal Mail als PostNL blijft verantwoordelijk voor het uitvoeren van de ‘universele postdienst’. Beide bedrijven zijn daardoor gebonden aan nationale regelgeving. Volgens PostNL knelt die: het bedrijf lobbiet al jaren voor een reductie van het aantal dagen waarop de post moet worden bezocht. Minister van Economische Zaken Kamp (VVD) lijkt genegen om PostNL tegemoet te komen. Bovendien heeft het bedrijf meer ruimte gekregen om de postzegelprijzen te verhogen.

Royal Mail heeft het een stuk eenvoudiger: de winst van het afgelopen jaar is voor een deel te danken aan forse prijsverhogingen. Het Britse postbedrijf hoeft bovendien geen btw te betalen over de omzet uit de verplicht bezorging. Volgens PostNL is sprake van oneerlijke concurrentie. Het Britse dochterbedrijf stapte enkele weken geleden naar de Britse rechter om de btw-vrijstelling aan te vechten.

Reorganisaties

Vorig jaar kwam PostNL negatief in het nieuws toen een grote reorganisatie mislukte en honderdduizenden poststukken niet op tijd werden bezorgd. Dat neemt niet weg dat het bedrijf in de afgelopen jaren belangrijke stappen heeft gezet. Het aantal distributiecentra is verkleind, postkantoren zijn gesloten. Vele tienduizenden werknemers zijn afgevloeid, en de postbodes zijn ingeruild voor parttime ‘postbezorgers’ met zwaar versoberde arbeidsvoorwaarden. Het Nederlandse bedrijf ligt op koers met het hervormen van het pakketbedrijf. Die situatie is heel anders bij Royal Mail. Het Britse bedrijf staat aan de vooravond van een langdurige en pijnlijke reorganisatie, waarbij tienduizenden van de 150.000 werknemers zullen moeten vertrekken. De machtige Britse vakbond CWU zal dat niet zomaar over zijn kant laten gaan. Vakbondsvoorzitter Dave Ward liet weten bang te zijn voor „Nederlandse toestanden”. De CWU zal morgen laten weten of de leden hebben ingestemd met een landelijke staking.