Nepmedicijnen prikkelen het beloningscentrum in ons brein

Placebomiddelen tegen pijn werken omdat ze de verwerking van pijnprikkels in de hersenen onderdrukken. Maar dat is slechts de helft van het verhaal, schrijven Zweedse en Noorse neurowetenschappers deze week in het wetenschappelijke blad PNAS. Nepmedicatie blijkt ook de beloningscentra van de hersenen te stimuleren, waardoor mensen minder pijn gaan voelen.

De onderzoekers onder leiding van psycholoog Siri Leknes beschrijven de werking van een ‘welzijnsverhogend’ placebomiddel. Daartoe gaven zij dertig studenten een neusspray (vijf spuitjes in ieder neusgat) met oxytocine, ook wel ‘het knuffelhormoon’ genoemd. In werkelijkheid bevatte de spray slechts een zoutoplossing, zonder werkzame stof. Het geloof van de deelnemers in het middel werd extra gestimuleerd door een kort filmpje dat zij vooraf te zien kregen. Daarin werd uitgelegd dat oxytocine stimulerend werkt op gevoelens van algemeen welbehagen, plezierige aanraking en pijnonderdrukking.

Vervolgens gingen de studenten in de MRI, waarmee hersenscans werden gemaakt van hun reacties op verschillende testjes. De rug van hun linkerhand werd gestreeld met een zachte penseel of aangeraakt met een plezierig warm of een pijnlijk heet plaatje, in willekeurige volgorde. Ter vergelijk doorliepen de studenten dezelfde procedure nog een keer, maar dan zonder ‘oxytocinespray’.

Het placebospuitje bleek hersengebieden die gevoelsinformatie verwerken (beloningscentra) flink actiever te maken. De proefpersonen meldden ook dat zij de aanrakingen als prettiger ervaarden. Ze bleken de hittepijn als minder onprettig te ervaren. Tijdens de pijnprikkel bleken de gevoelscentra bij het placebo sterk onderdrukt te worden, waar ze bij de plezierige prikkels juist actiever waren.

De ontdekking van dit positieve placebo-effect onderstreept volgens de onderzoekers hoe belangrijk het is om de positieve uitkomst van een behandeling te benadrukken. Dat helpt bij de genezing.