De piratenbaas die België arresteerde

De piraterij had Afweyne, Somalisch voor ‘Grote Mond’, begin dit jaar publiekelijk afgezworen. Toch werd de beruchte piratenleider afgelopen weekend gearresteerd op het Brusselse vliegveld Zaventem.

Wie is Afweyne?

Mohamed Abdi Hassan heet Afweyne officieel. De zestigjarige zakenman/crimineel wordt verantwoordelijk gehouden voor spectaculaire kapingen voor de Somalische kust, zoals die van de Saoedische mammoettanker Sirius Star in 2008. Pas na betaling van 3 miljoen dollar aan losgeld gaf Afweynes bende ‘Somali Marines’ de tanker vrij.

De voorbije maanden profileerde Afweyne zich als ánti-piraterijactivist. „Na acht jaar actief te zijn geweest, heb ik besloten ermee op te houden. Vanaf vandaag zal ik niet meer betrokken zijn bij deze bendeactiviteit”, verklaarde Afweyne in januari plechtig tijdens een door hemzelf belegde persconferentie.

Vorige week zei Afweyne op de website Sabahi dat het door hem geleide ‘Somalische Anti-Piraterijagentschap’ succes had geboekt: „We hebben 1.023 jongeren ervan overtuigd te stoppen met piraterij.”

Hoe werd Afweyne gepakt?

Dankzij een undercoveroperatie van de Belgische justitie. De Brusselse politie en speciale eenheden van de federale politie wisten het tweetal naar België te lokken met een vals filmproject over het piratenleven. Dat meldde het Belgische Openbaar Ministerie gisteren tijdens een persconferentie. Afweyne was uitgenodigd om advies te geven over een documentaire over piraten. Kort nadat hij op een vlucht uit Nairobi was geland, werd hij ingerekend door de politie. Afweyne werd meteen voorgeleid voor een onderzoeksrechter in Brugge. Hij zal worden vervolgd voor piraterij.

Afweyne werd vergezeld door een Somalische ambtenaar, die eveneens werd aangehouden en dinsdag voor de Brugse raadkamer zal verschijnen. Piratenleiders worden regelmatig beschermd door de Somalische regering, stelden VN-deskundigen vorig jaar in een rapport. Zo bracht Afweyne vorig jaar april een bezoek aan Maleisië op een Somalisch diplomatiek paspoort.

Waarom moeten de Belgen Afweyne hebben?

In april 2009 kaapten bendeleden van Afweyne het Belgische baggerschip Pompei. De piratenbaas wordt gezien als de organisator en financier van de operatie. Dat zou blijken uit verklaringen van piraten die op de Seychellen in aanwezigheid van Belgische agenten werden verhoord.

Volgens de Belgische krant De Standaard betaalde baggeraar Deme samen met twee andere eigenaars van het schip zo’n 2 miljoen euro losgeld voor de door een Nederlandse kapitein geleide bemanning van de Pompei. Dat gebeurde na tien weken van slopende onderhandelingen.

Zijn scheepskapingen voor de kust van Somalië nog altijd een groot probleem?

Het aantal geslaagde kapingen door Somalische piraten neemt gestaag af doordat steeds meer schepen particuliere beveiligers meenemen en door de aanwezigheid van buitenlandse marineschepen. Onder andere van EU-missie EUNavFor waaraan Nederland deelneemt. Kapen is daardoor riskanter en minder lucratief geworden.

    • Mark Beunderman