Opinie

    • Renske de Greef

Renske Taboeseks

Het was een bericht waar ik bijna overheen had gelezen, maar dat vervolgens mijn aandacht trok: ‘Amazon haalt boeken over seksueel misbruik uit de winkel’. Blijkbaar heeft Amazon besloten de strijd aan te gaan met de pornografische boeken die zonder tussenkomst van Amazon in de Kindle Store worden geplaatst en die ‘taboes als incest en seksueel misbruik’ als leidraad nemen.

Als eerste dacht ik: op welke grond worden die boeken dan beoordeeld? De enige grond die ik kon bedenken was namelijk: smaak. De mensen bij Amazon vonden de boeken smakeloos. Het kon niet te maken hebben met de illegaliteit van de handelingen: dan zouden een hele hoop boeken in de problemen komen, van gruwelijke moorden tot drugshandel tot dierenmishandeling. Zou de gedachte zijn dat de boeken een bepaald levensbeeld promoten? Aanzetten tot actie? Dat de lezers het boek zullen zien als een praktische How To-gids? En in dat geval – waarom is onze angst bij al die andere immorele zaken zoveel kleiner? Waarom zijn we banger voor seksuele taboes dan voor een hoofdpersoon die schaterlachend een halsketting van vingerkootjes aan elkaar rijgt?

Ik ben direct geneigd om vóór de boeken te pleiten. Een ingewikkeld standpunt, omdat het al snel lijkt alsof je geen probleem ziet in misbruik en hardop verklaart: „Incest? Ah, dat vind ik énig!” Maar het gaat mij om iets anders: om een censuur op fantasie. Op verbeelding. Zolang er geen wetten worden overschreden, is fantasie vrij. En zijn boeken ook vrij, is kunst vrij. Het gaat nu om pornografische boeken, maar het beleid van Amazon kan evengoed worden doorgetrokken naar romans. Wellicht wordt een roman waarin iets gebeurt dat men als ‘niet smaakvol’ betitelt, straks ook geweigerd, hoe goed of interessant die ook is (de vergelijking met Nabokovs Lolita dringt zich op). En uiteindelijk ben je afhankelijk van hoe de smaak van Amazon-mensen zich gaat ontwikkelen – welke thema’s zullen hierna als niet gepast worden gezien?

En toch denk ik ook: wat je leest en ziet, verandert je wereldbeeld. Alles heeft invloed, en als je duizend keer een plaatje ziet van een kikker op een brommer, ga je dat normaal vinden. In dat opzicht is het begrijpelijk dat níét alles vrij is, en er pogingen worden gedaan sommige boeken of films uit de meest toegankelijke plekken te weren of er leeftijdsrestricties aan te verbinden.

Misschien komt het door die eenzijdige keuze: waarom die fixatie op taboeseks? Omdat we (bijna) allemaal aan seks doen, en niet aan geweld? Wordt de kans dan groter dat je een grens overschrijdt? Of is het juist het tegenovergestelde: vinden we het mínder voorstelbaar, en daardoor onnatuurlijker, viezer? De keuze van Amazon lijkt voort te komen uit een maatschappelijke trend van afkeuring – en die wantrouw ik. Uiteindelijk is de vrije fantasie ook iets wat beschermd moet worden.

    • Renske de Greef