Met stoelen en glas gooien... om een kusje

Protestzoeners hielden dit weekend een kiss-in in Rabat Ze protesteerden tegen de arrestatie van twee Marokkaanse tieners die zoenend op Facebook stonden „Ik ben moslim en vader. Dit hoort niet op straat.”

De kleine, Marokkaanse actievoerster Betty Lachgar laat er geen misverstand over bestaan. Ze wil shockeren, wakker schudden. „We zijn hier niet om te praten. Dit gaat niet om het zoenen, maar om de bemoeienis van de staat met individuele vrijheden. Om het oprukkend conservatisme, dat nu erger is dan tien, twintig jaar geleden.”

Lachgar, geel T-shirt en lang roodbruin haar, staat zaterdagmiddag voor een vol terras in Rabat. Tegenover haar ligt het parlement, tussen de hoge palmbomen aan de brede Avenue Mohammed V. Ze staat op het punt om, samen met zo’n tien anderen, openlijk op het terras te zoenen. Een statement en een bewuste uitlokking, vanwege de eerdere arrestatie van drie tieners. Twee van hen werden in de noordelijke stad Nador opgepakt omdat ze zoenend op Facebook stonden, de derde arrestant was de fotograaf.

De actievoerders zijn voornamelijk van de MALI-beweging (Alternatieve Beweging voor Individuele Vrijheid) en de 20 Februari-beweging, die in 2011 de bescheiden Marokkaanse variant van de Arabische Lente leidde.

Ze willen shockeren en dat lukt, in ieder geval. Lachgar is nog geen drie seconden aan het zoenen voor de camera’s, of ze krijgt een harde duw van een jonge man die het terras op komt stormen. Ze botst tegen haar zoenpartner Soufyane Fares. De duwende man pakt een stoel en gooit die richting demonstranten, even later volgen een paar glazen. Felle discussie volgt, duw- en trekwerk, daarna achtervolgt een groep schreeuwende mannen Fares en Lachgar, straten lang. „Atheïsten”, roept een van hen. „Ik ben een moslim en ik ben vader, heb kinderen. Dit hoort niet te gebeuren op straat.”

Dat Marokkanen de straat opgaan om te demonstreren, gebeurt wekelijks. Doorgaans gaat het om kleinschalige protesten over zaken als loon, leefomstandigheden. Berbers die zich achtergesteld voelen, jongeren die werk willen, protesten tegen de regering en stakingen vanwege gestegen benzine- en voedselprijzen.

De laatste paar maanden richten de protesten zich ook tegen zaken die de demonstranten niet direct aangaan. Duizenden boze Marokkanen protesteerden begin augustus, nadat koning Mohammed VI gratie had verleend aan een aantal veroordeelde Spanjaarden – onder wie een pedofiel. Onder druk van de protesten trok de koning de gratie in.

Acties op sociale media

In de nasleep van die rel werd halverwege september journalist Ali Anouzla van de kritische website Lakome aangehouden. Officieel omdat hij terrorisme zou hebben gefaciliteerd – door te linken naar een artikel op een Spaanse nieuwssite met daarin een linkje naar een anti-Marokkaanse video van Al-Qaeda in de Maghreb. De opgepakte Anouzla was echter ook degene die de gratie van de pedofiel had aangekaart; zijn aanhangers vermoeden dat daar de echte reden van zijn arrestatie ligt. Het oppakken van Anouzla leidde in en buiten Marokko tot steunbetuigingen en acties op sociale media.

En toen waren daar de Facebook-zoeners. Ze zijn inmiddels op vrije voeten, maar op 22 november gaat het proces tegen de drie verder. De zoenfoto is vooral onder jongeren het gesprek van de dag en leidde met name op Facebook tot heftige reacties van voor- en tegenstanders. Bij de gevangenis in Nador werd een sit-in gehouden en dit weekeinde was er de ruw verstoorde kiss-in.

Hoewel de actie van zaterdag heftig verliep en abrupt eindigde, zijn de zoenende actievoerders tevreden, zegt Soufyane hijgend. Ze hebben hun punt over de ‘vrijheid van het individu Marokko’ voor het oog van nationale en internationale camera’s kunnen maken. „Op de Marokkaanse tv zie je Mexicaanse en Turkse series waarin mensen affectie tonen. Op de boulevard van Rabat zoenen mensen ook. Het gaat ons ook om de hypocrisie. Veel mensen zeggen: ‘We zijn moslim, dus het mag niet’. Maar in de realiteit op straat zie je iets anders. Het is zo dubbel. Affectie is iets tussen twee mensen, daar moeten anderen zich niet mee bemoeien.”