Kabinet zoekt nog 650 miljoen voor begrotingsakkoord

Premier Mark Rutte is aan het woord tijdens de persconferentie van de coalitie en oppositiefracties over het bereikte akkoord. Foto ANP / Martijn Beekman

Het vrijdag gesloten akkoord van coalitie en oppositie slaat een gat van 650 miljoen in de begroting van dit jaar. Op dit moment zoekt het kabinet koortsachtig naar dekking van de extra uitgaven aan het onderwijs, die D66 heeft bedongen. Dat bevestigen bronnen rond het kabinet aan NRC Handelsblad. Lukt dat niet, dan komt het tekort dit jaar niet op 3,2 maar op 3,3 procent uit.

De ongedekte afspraak illustreert de grote druk waaronder het akkoord tussen de VVD-PvdA-coalitie en de oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP vorige week tot stand kwam. Het akkoord was tot vorige week donderdagmiddag uiterst onzeker, blijkt uit een reconstructie in NRC.

Nog woensdagavond lieten premier Rutte en minister Dijsselbloem op het ministerie van Financiën hun emoties de vrije loop omdat zij er geen gat meer inzagen. “Het is een zeer wankel proces geweest”, aldus een van de onderhandelaars. Nadat GroenLinks die dag uit de besprekingen was gestapt, wisten de drie overige oppositiepartijen dat het kabinet nu afhankelijk van hen was, en schroefden hun eisen inzake onderwijs en gezinnen op. Volgens het kabinet kwamen die neer op extra uitgaven van 800 miljoen euro. In de coalitie werd dit getypeerd als “roofoverval in tien minuten”.

‘Als het zo gaat, is het klaar voor mij’

Premier Rutte ontplofte die avond. Dijsselbloem vroeg een schorsing aan en zei daarna tegen PvdA-leider Samsom dat hij de grens van zijn incasseringsvermogen bereikt had: “Als het zo gaat, dan is het klaar voor mij.”

Het overleg werd pas vlot getrokken in de sessie die de financieel woordvoerders van coalitie en oppositie donderdagmiddag met Dijsselbloem hadden. Daarin werden onder aanvoering van Wouter Koolmees (D66) en Carola Schouten (ChristenUnie) enkele optische veranderingen in de begroting opgenomen. Op die manier kon de oppositie tegemoet worden gekomen, terwijl de door het kabinet gewenste extra bezuiniging van 6 miljard niet in gevaar kwam.

Ook werd overeengekomen dat coalitie en oppositie in de presentatie van het akkoord zouden maskeren hoe mager de werkgelegenheidseffecten van de vernieuwde afspraken over het sociaal akkoord waren.

50.000 banen extra pas in 2040

Pechtold maakte tijdens de onderhandelingen in de media een groot nummer van zijn eis om voorrang te geven aan het scheppen van banen. Maar nadat hij vorige week maandag en dinsdag instemde met enkele veranderingen in het sociaal akkoord, bleek uit berekeningen van Financiën dat het netto resultaat uitkwam op een winst van 50.000 banen over 27 jaar, in 2040. De financieel woordvoerders kwamen daarop met Dijsselbloem overeen dat zij dit jaartal in de akkoordtekst zouden vervangen voor 50.000 banen “op termijn”.

    • Tom-Jan Meeus en Thijs Niemantsverdriet