Britse kranten boycotten ‘politieke’ raad voor pers

De regering wil een nieuwe persraad, onder toezicht van een staatsbestuur.

„Nee”, twitterde Fraser Nelson, hoofdredacteur van het politieke tijdschrift The Spectator. „Nog steeds: nee.”

Een duidelijker antwoord op het akkoord over persregulering was er niet. De drie grootste Britse politieke partijen bereikten het vrijdagavond, na een jaar onderhandelen en in antwoord op het afluisterschandaal rond tabloid News of the World. „Dit blijft een handvest dat is opgesteld door politici, wordt opgelegd door politici, en wordt beheerd door politici”, zeiden de hoofdredacteuren en uitgevers in een gezamenlijke verklaring.

De politiek stelt voor om een nieuwe, zelfregulerende raad voor de journalistiek te laten controleren door een bestuur dat bij koninklijk besluit wordt opgericht. Dat moet garanderen dat de raad blijft functioneren: de huidige Press Complaints Commission bleek de afgelopen jaren een tandeloze instantie te zijn geworden, en kon niet voorkomen dat journalisten hun eigen gedragscode overtraden.

Ook de pers vindt dat er een nieuwe, beter functionerende raad voor de journalistiek moet komen. Maar het toezichthoudende bestuur dat bij koninklijk besluit wordt opgericht, zit hen dwars. „Je hebt een vrije pers of je hebt geen vrije pers. Er bestaat niet zoiets als een half vrije pers”, zei de voorzitter van het Genootschap van Hoofdredacteuren, Bob Satchwell.

De politiek werpt tegen dat een instantie die bij koninklijk besluit is opgericht - zoals ook de BBC, de Universiteiten van Cambridge en Oxford, en de Bank of England – niet zo maar kan worden veranderd. Dat kan alleen als tweederde van het Lager- én Hogerhuis instemt, en de adviesraad van de monarch, de Privy Council. Dat betekent dat volgende regeringen niet zo maar kunnen morrelen aan het mandaat, waardoor de persvrijheid in het geding zou kunnen komen.

De drie partijen hebben bovendien concessies gedaan. In een eerdere versie van maart hadden hoofdredacteuren weinig invloed op het opstellen van de eigen gedragscode. Nu is ook vastgelegd dat klagers „een redelijk bedrag” moeten betalen bij arbitrage. De vrees bestond dat advocaten op zoek zouden gaan naar klanten die een schadeclaim wilden indienen als er geen financiële drempel zou zijn.

Maar de meerderheid van de kranten en tijdschriften vindt het onvoldoende. News UK van mediamagnaat Rupert Murdoch, dat The Sun, The Times en The Sunday Times uitgeeft en de uitgever was van News of the World, zegt dat het doorgaat met de oprichting van een eigen raad voor de journalistiek. Ook die kan dwingen tot rectificatie en boetes opleggen tot 1 miljoen pond (1,18 miljoen euro).

Associated Newspapers, uitgever van de Daily Mail en Mail on Sunday, en de Telegraph Media Group zouden ook tegen de persraad zijn. The Guardian Group zou twijfelen, en The Independent zou geneigd zijn in te stemmen, maar wil niet als enige meedoen.

Grote vraag is of de patstelling kan worden doorbroken. Deelname aan de nieuwe persraad is niet verplicht. Maar als geen enkele krant meedoet, zou het gevolg kunnen zijn dat Labour en de Liberaal-Democraten alsnog pleiten voor het alternatief: overheidsregulering.

    • Titia Ketelaar