Waarom OPCW wél?

De OPCW hput Organisatie voor het verbod op chemische wapens (OPCW) krijgt de Nobelprijs voor de Vrede

Waarom een Nobelprijs voor de OPCW?

De Organisatie voor het verbod op chemische wapens (OPCW) is begonnen met het opruimen van Syrisch gifgas. De Nobelprijs voor de Vrede, gisteren toegekend, moet echter onderstrepen dat de OPCW zich al zestien jaar inspant om chemische wapens wereldwijd uit te bannen. Het Nobelcomité hoopt dat landen die chemische wapens hebben nu beloven die te vernietigen. En het is ook een oproep aan Rusland en de VS om haast te maken met het vernietigen van hun voorraden gifgas, waarmee ze achterlopen. Zoals trouwens de meeste landen.

Wat is de OPCW?

De OPCW, voluit Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons, bestaat sinds 1997 en ziet toe op de naleving van het internationale verdrag tegen chemische wapens uit 1993. Het verdrag kwam er toen Rusland en de VS het eens werden over het opruimen van hun chemische wapens uit de Koude Oorlog. Ze zijn de belangrijkste leden van de OPCW en zorgen met hun stem in de Veiligheidsraad van de VN dat OPCW-besluiten ook worden uitgevoerd.

Wie zijn nog meer lid van de OPCW?

Somalië is sinds juni de 189ste lidstaat. Slechts zes landen níet: Angola, Birma, Egypte, Noord-Korea, Zuid-Soedan en Syrië. Egypte en Syrië weigerden te tekenen omdat Israël ook chemische wapens zou hebben. Israël heeft het verdrag getekend, maar dat is niet goedgekeurd door het parlement. Onder druk van Rusland en de VS zei Syrië vorige maand zich alsnog te willen aansluiten, na de gifgasaanval van 21 augustus.

Hoe werkt de organisatie precies?

Eén: inspecteurs zoeken naar chemische wapens en ruimen ze op in (voormalig) oorlogsgebied. Zoals nu in Syrië. Twee: landen die het verdrag tekenen krijgen bezoek van inspecteurs, die toezien op de ontmanteling van chemische wapens, grondstoffen en militaire installaties. Drie: lidstaten moeten hun chemische industrie openstellen voor inspecties om te laten zien dat ze chemicaliën alleen voor civiele doeleinden gebruiken.

Wat gebeurt er in het Haagse hoofdkantoor?

Het ronde gebouw, niet ver van het Vredespaleis, is een diplomatieke bijenkorf, waar ambassadeurs vergaderen over de uitwerking van het verdrag. Ook het besluit over Syrië hebben ze daar genomen. Het gebouw herbergt ook het ‘technisch secretariaat’, de staf van de organisatie, die onder meer de tweehonderd inspecteurs in vaste dienst uitstuurt en traint, en een database bijhoudt.

Betekent dit iets voor de crisis in Syrië?

Het is een mooie opsteker voor de inspecteurs. Met de relatieve onbekendheid van de OPCW is het afgelopen. Veel meer valt er niet over te zeggen. Want intussen gaat de oorlog door. De eerste fase moet op 1 november al zijn voltooid, maar diplomaten betwijfelen of dat haalbaar is.