Senioren willen niet gedwongen worden tot vrijwilligerswerk – dan nog liever geen zorg

Het kabinet Rutte II propageert de participatiemaatschappij en volgens staatssecretaris Van Rijn kan eenzaamheid onder ouderen worden bestreden door ze ’s ochtends vroeg tijdens de voorschoolse opvang te laten voorlezen aan kinderen met een taalachterstand (NRC, 3 okt. Vrijwilligerswerk in ruil voor zorg). Als je denkt dat eenzaamheid zo makkelijk is aan te pakken, onderschat je het probleem. Van alle senioren in verzorgingsinstellingen krijgt 6,8 procent nooit bezoek, en één op de vijf komt door een gebrek aan sociale contacten slechts één keer per maand buiten. Stel je eens voor: ervaren dat er niemand meer is die jou de moeite waard vindt om even langs te komen. Dat werkt verwoestend op iemands zelfbeeld. Onderzoeken tonen aan dat de belangrijkste drijfveer van de mens in de latere levensfasen ‘ertoe doen’ is, dus dat verklaart meteen de chronische stress waar veel eenzame mensen last van hebben. En met chronische stress en een zelfbeeld aan diggelen sta je waarschijnlijk niet te popelen om met rollator voor dag en dauw naar de voorschoolse opvang te gaan om er voor te lezen. Nu al dreigt een tekort aan mantelzorgers. Niet iedereen wil of kan helpen, wat de overheid ook vindt. Als we dit als vertrekpunt nemen bij het zoeken naar een aanpak tegen eenzaamheid, dan bedenken we misschien oplossingen die kunnen slagen.

Janine Bosma

Moeder wil geen piano

Waar de participatiemaatschappij toe kan leiden, heb ik laatst ondervonden. Ik was op bezoek bij mijn moeder in een kleinschalig verzorgingshuis voor mensen met een vorm van dementie. Terwijl ik in de gemeenschappelijke ruimte met haar zat te praten – moeizaam, ze heeft last van afasie – begon een paar meter verder iemand piano te spelen. Hard. Mijn moeder had daar duidelijk last van en kwam steeds moeilijker uit haar woorden. Toen ze op het punt stond in huilen uit te barsten, ben ik opgestaan en heb de pianospeler gevraagd om te stoppen: mijn moeder had er last van, we konden geen gesprek meer voeren en mijn momenten met mijn moeder zijn me dierbaar. Gelukkig had men daar begrip voor en kon ik het gesprek met mijn moeder hervatten. Even later werd ik echter bestraffend toegesproken door de vestigingsleider. Ik had de pianist niet mogen vragen te stoppen, want deze vrijwilliger was er speciaal voor gekomen. Stomverbaasd vertrok ik. Als in een participatiemaatschappij de belangen van vrijwilligers zwaarder wegen dan die van de hulpbehoevenden, dan ben ik geen voorstander van zo’n maatschappij.

Albert Huberts

Liever creperen dan zorg

Vrijwilligerswerk en mantelzorg doe je vanzelf, zoals honderdduizenden landgenoten, of je doet het niet. Druk van hogerhand kan enkel averechts werken.

Wat wint Nederland erbij om zorgbehoevenden vrijwilligerswerk te laten doen? Dat gaat geld kosten aan rolstoeltaxi’s en intimideringsambtenaren. Tenzij genoeg oudjes zeggen: „laat mij maar, liever creperen dan zorg aanvragen.”

Het is geen economische, maar een morele maatregel. Want iets voor niets, dat druist in tegen alles wat ons land groot gemaakt heeft. ‘Ze mogen wel iets terugdoen’ zegt een officieel wetsontwerp.

Wat hebben die oudjes ons te bieden? Een gelegenheid om wat beschaving te tonen.

Saskia Moerenhout

    • Janine Bosma
    • Albert Huberts
    • Saskia Moerenhout