Nederland moet niet op de knieën voor Rusland

Het gist tussen Nederland en Rusland. Maar wie provoceert hier nu wie? Wordt Klein Duimpje te eigenwijs? Welnee, zo zijn de Russen. Tijd om eens tegen Poetin te zeggen: man doe toch normaal, schrijft Laura Starink.

Nederland behandelt Rusland honds. Schijnt. Er is in ieder geval elke dag wel ergens opwinding over. Anti-homowetgeving. De oproep tot een boycot van de Olympische Spelen . Een Amsterdamse burgemeester die tijdens het concert To Russia with Love op het Museumplein demonstratief de regenboog-ambtsketen draagt. De arrestatie van de bemanning van het Nederlandse Greenpeaceschip Arctic Sunrise.

En het gaat maar door. Twee Hollandse journalisten die prachtig werk hebben geleverd in Sotsji, krijgen geen visum. Hun tentoonstelling in Moskou wordt gesloten. Een Nederlandse actrice wordt uitgejouwd nadat ze namens de humanist Anton Tsjechov de Russen verzoekt homo’s niet te vervolgen. De illegale arrestatie van een al dan niet dronken Russische diplomaat in Den Haag die zijn kinderen zou hebben mishandeld.

En dat allemaal net nu onze nieuwbakken sportminnende koning volgende maand op staatsbezoek gaat in Rusland, ter afsluiting van het Nederland-Ruslandjaar, dat als een nachtkaars uit dreigt te gaan.

Maar laten we het eens van de andere kant bekijken. Gaat Nederland met die protesten over de schreef? Wie provoceert hier eigenlijk wie? Wat moeten we met de Russen? Brengen we onze warme handelsrelaties in gevaar? Poetin dreigde immers deze week direct al met een kaasboycot en andere strafmaatregelen. Wordt Klein Duimpje al te eigenwijs? Welnee.

Rusland kan er, zoals trouwens de meeste landen, slecht tegen als het buitenland het de les leest. Maar als er één land is dat zich met de interne aangelegenheden van de buurlanden bemoeit, dan is het Rusland wel.

Weet u het nog? Aan het begin van de eeuw waren er de gasoorlogen met Oekraïne, die een huiver door Europa joegen. Winstbejag, ruzie over het eigendom van het pijpleidingennetwerk, maar zeker ook politieke onmin met de vroegere vazalstaten bracht Gazprom (het Kremlin) ertoe de gaskraan naar Europa dicht te draaien. Even werd het steenkoud in Servië en Bulgarije.

In 2008 ging Rusland een forse stap verder. Uit woede over de toenaderingspogingen van de Georgische president Saakasjvili tot de NAVO bezetten Russische troepentwee provincies van Georgië. Terwijl de internationale gemeenschap steggelde over de vraag wie het eerste schot had gelost in deze mini-oorlog (waarschijnlijk heethoofd Saakasjvili), rolden Russische tanks door de bergtunnels van de Kaukasus. Ze zijn er nooit meer weggegaan en Abchazië en Zuid-Ossetië zijn de facto illegaal ingelijfd bij Rusland. Dat Rusland vantevoren al bepaalde bedoelingen had, blijkt uit het feit dat Moskou in de provincies al ruimhartig Russische paspoorten uitdeelde vóórdat het conflict militair escaleerde. (Moldova, een minilandje waar je weinig over hoort heeft trouwens al sinds 1991 Russische troepen op zijn grondgebied, in de separatistische republiek Transnistrië. Jaap de Hoop Scheffer heeft als NAVO-chef nog geprobeerd de Russen met overredingskracht te verdrijven).

Maar ook andere voormalige Sovjetstaten zoals de Baltische landen en Wit-Rusland worden voortdurend gechanteerd door Russische handelboycots. Rusland handelt daarmee in strijd met de regels van de Wereld Handels Organisatie, waar het sinds kort lid van is. Litouwen is sinds september (roulerend) voorzitter van de Europese Unie. In de hoofdstad Vilnius bereidt men een Europese top voor, waarop Oekraïne, Moldavië en Georgië een vrijhandels- en associatieverdrag met Europa zullen tekenen. Sindsdien blokkeren de Russen de import van melkproducten en vlees uit Litouwen en traineren ze het grensverkeer.

Dit leidde deze week zelfs tot boze protesten van Russen in de Russische enclave Kaliningrad, ingeklemd tussen Litouwen en Polen. Uit kwaadheid over de actie van hun eigen regering in Moskou posten Russen in Kaliningrad massaal afbeeldingen van Litouwse kwark en yoghurt op hun Facebook.

Maar de Russische chantagemethoden beginnen hun effectiviteit te verliezen. Het mes is bot geworden. Het meest vege teken voor Poetin is dat zelfs Oekraïne er inmiddels de schouders over ophaalt. Dit najaar voerde Rusland een kleine handelsoorlog met Oekraïne: als het land zou kiezen voor een vrijhandelsverdrag met de Europese Unie en niet voor een douaneverdrag met Rusland, zou een importstop de toekomst zijn. Dat dreigement zette zelfs in het op Rusland gerichte industriële oosten van het land kwaad bloed.

Dit ging president Viktor Janoekovitsj te ver. De tegenstander van president Joesjtsjenko (van de pro-Europese Oranje Revolutie) was ooit Poetins vriend. Nu pleitte zelfs hij in het parlement voor Europa. In Kiev vertelt men dat Janoekovitsj zijn nationalistische Partij van de Regio’s overhaalde vóór het EU-verdrag te stemmen door ze te verklappen dat Poetin hem had bedonderd: bij de onderhandelingen over de verlenging van de stationering van de Russische Zwarte Zeevloot in Sevastopol op de Krim (voor Rusland een cruciale kwestie, voor de Oekraïners een bron van zorg) had Poetin hem verzekerd dat de Oekraïners in ruil goedkoop gas zouden blijven ontvangen. Maar Poetin heeft zijn woord gebroken, zei Janoekovitsj. Nu heeft hij het nakijken. Als Ruslands vroegere vazallen zich niet meer onder druk laten zetten door Rusland, hoeft Nederland zeker niet op de knieën te gaan. Hoog tijd om tegen Poetin te zeggen: doe eens normaal, man!