‘Herinvoering vliegtaks kost 30.000 banen ’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Dat stond op 26 mei in nrc.next.

De aanleiding

‘Vliegtaks: een ticket naar werkloosheid!’ De Nederlandse luchtvaart protesteerde deze week tegen de herinvoering van extra belasting op vliegtickets. Dat zou desastreuze gevolgen hebben voor de Nederlandse economie en de werkgelegenheid op en rond Schiphol.

Met het vertrek van GroenLinks bij de onderhandelingen tussen coalitie en oppositie leek de vliegtaks van de baan, maar helemaal gerust was de reisbranche nog niet. Want: „Uit onafhankelijk onderzoek blijkt dat het 30.000 banen kost”, zei KLM-topman Camiel Eurlings maandag in het Algemeen Dagblad. Klopt dat?

Waar is het op gebaseerd?

De Nederlandse luchtvaart heeft slechts een jaar te maken gehad met de vliegtaks. Milieuvoordelen waren de voornaamste argumenten voor de invoering in 2008. Passagiers betaalden 11,25 euro extra voor een korte vlucht (binnen 2.500 kilometer) of 45 euro voor een lange reis.

Veel Nederlanders namen de auto naar vliegvelden in Duitsland en België om zo goedkoper uit te zijn. Dat heeft de economie 1,2 miljard euro gekost, volgens de Stichting Economisch Onderzoek (SEO), gelieerd aan de Universiteit van Amsterdam. Eurlings, toen nog minister van Verkeer en Waterstaat, schafte de vliegtaks in 2009 af.

Nu, vier jaar later bindt Eurlings opnieuw de strijd aan met de heffing, die een beletsel zou zijn om Schiphol een internationaal knooppunt te houden. De 30.000 bedreigde banen waarmee hij schermt, komen uit een doorrekening van het Centraal Planbureau (CPB), zegt een woordvoerder van KLM.

En, klopt het?

De SEO schreef in 2012 in opdracht van KLM het meest recente rapport over de effecten van vliegbelasting. Daarin staat de verwachting – waarbij is uitgegaan van een vliegtaks van 10 euro voor korte en 20 euro voor lange vluchten – dat de werkgelegenheid in de Nederlandse luchtvaart (goed voor in totaal 300.000 directe en indirecte banen, volgens de SEO) zou afnemen met 12.500 tot maximaal 37.500 banen.

Het rapport vermeldt ook de vermoedelijke gevolgen van de vliegtaks zoals voorgesteld door SP, GroenLinks, ChristenUnie en SGP voor de verkiezingen van september vorig jaar. Daarbij zijn onderzoeken gebruikt van het CPB, het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) en de Vrije Universiteit. Elk van de vier varianten zou leiden tot 10 tot 20 procent minder passagiers op Schiphol. Dat zou een verlies betekenen van tussen de 5.000 en 30.000 banen – direct en indirect.

Het CPB kwam tot een kleinere marge van het banenverlies, toen het in 2007 in opdracht van het Ministerie van Financiën een second opinion schreef op een rapport van onderzoeksbureau Significance en de SEO. Het planbureau schrijft in de notitie: ‘Op basis van de internationaal gebruikte kengetallen mag men verwachten dat door de heffing de werkgelegenheid op en vlakbij de luchthaven 5.000 tot 10.000 kleiner zal zijn dan zonder heffing het geval was geweest.’ De Kamer van Koophandel vreesde destijds voor 12.000 banen in de regio Amsterdam.

Zou de werkgelegenheid op Schiphol nu eerder krimpen met 10.000, of toch met 30.000 banen? Deskundigen hebben hun twijfels over het laatste getal – dat 10 procent is van het totaal aantal banen in de Nederlandse luchtvaart. Luchtvaarteconoom Jaap de Wit, ook directeur van het KiM, zegt: „Gelet op de hoogte van het getal moet Eurlings ook de indirecte werkgelegenheid hebben meegenomen, tenzij hij een extreem hoge ticket tax heeft verondersteld.”

Ook Pieter Pauw, onderzoeker bij het Deutsches Institut für Entwicklungspolitik in Bonn, denktank over internationale ontwikkelingskwesties en voorstander van een internationale vliegtaks, twijfelt aan het getal 30.000. „Het lijkt mij onzin. De omzet van Schiphol stijgt al jaren, zou dat echt zo drastisch veranderen als tickets een paar euro duurder worden? En een banenverlies bij Schiphol zou wel een banenwinst elders betekenen, bijvoorbeeld bij weg- en spoorvervoer of de overheid.”

Conclusie

Herinvoering van de vliegtaks zou volgens elk onderzoek banenverlies betekenen, maar over de omvang ervan zijn deskundigen het niet eens. Het lijkt erop dat 30.000 banen het maximaal aantal banen is dat zou verdwijnen. De uitspraak van Eurlings dat de vliegtaks 30.000 banen kost, beoordelen we als half waar.

Ook een bewering langs zien komen die je graag gecheckt zou willen zien? Mail je suggestie naar de redactie via nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheckt

    • Michiel Dekker