Financiële markten Als betalingen echt stokken ontstaat er paniek

Op de financiële markten wordt nog steeds nauwelijks geloofd dat de VS het zo ver laten komen dat zij een rentebetaling of aflossing op de staatsschuld missen. De rentes op langlopende staatsschuld geven nog geen krimp, al zijn de aandelenkoersen de afgelopen weken al flink gedaald. Maar staatsleningen op de zeer korte termijn, die het meest kwetsbaar zijn, wankelen wel. De rente op de lening met een looptijd van een maand is al opgelopen naar 0,3 procent. Dat lijkt niet veel, maar de afgelopen tijd bedroeg deze rente nul procent of was soms zelfs negatief: beleggers betaalden de overheid om er geld aan te mogen lenen.

Dat hangt samen met de onbetwiste status van Amerikaanse staatsleningen in het internationale financiële systeem. Zij zijn op de financiële markten de maat aller dingen. Ze dienen als onderpand in de bancaire sector, bepalen allerlei risicoberekeningen en liggen ten grondslag aan duizenden miljarden dollars aan andere financiële instrumenten. Als deze treasuries niet langer onverdacht zijn, dan is het net alsof er plots geen overeenstemming meer is over de lengte van de meter of het gewicht van de kilo. Olivier Blanchard, de topeconoom van het IMF, waarschuwde dan ook al voor een scenario dat vergelijkbaar is met de financiële crisis van 5 jaar geleden, toen een crisis op de huizenmarkt leidde tot een recessie, en sluiting en nationalisatie van financiële instellingen.

Het alternatief, waarbij de VS hun schulden en rentes prioriteit geven ten koste van andere uitgaven, is nauwelijks aantrekkelijker. Het acuut korten van de overheidsuitgaven met een zesde deel kan makkelijk een diepe recessie veroorzaken die doorklinkt in de rest van de wereld. Die kan dit er niet bij hebben: de eurozone en Japan krabbelen net een beetje op, en in de opkomende markten is al sprake van een vertraging van de groei. Een Amerikaanse crisis is het laatste wat de rest van de wereld kan gebruiken.