Een diplomatieke rel gesust

Het ging deze week even helemaal mis in de diplomatieke relaties tussen Nederland en Rusland. De draaiboeken crisisbezwering moesten op Buitenlandse Zaken uit de kast gehaald.

De 1.395 volgers op Twitter van Dimitry Borodin, tweede man op de Russische ambassade in Den Haag wisten afgelopen zondagochtend al dat hem iets was overkomen. „Met een knuppel geslagen, geboeid met de kinderen meegenomen naar het politiebureau”, schreef hij in een van zijn tweets.

Enkele uren daarvoor had ambassadeur Roman Kolodkin zijn plaatsvervanger Borodin weer thuis bij zijn appartement aan de Scheveningse boulevard afgeleverd. Na een hectische avond en nacht die enkele dagen later zou leiden tot een keiharde botsing tussen Nederland en Rusland.

Het was zaterdagavond begonnen met een bezoek van agenten van politiebureau Scheveningen aan de flat van Borodin. Een bewoner had de politie gebeld na enorm kabaal in de woning van de diplomaat: Een schreeuwende mannenstem, krijsende kindergeluiden. De politie trof een dronken Borodin aan. Ondanks het diplomatenpaspoort dat hij toonde, besloten ze hem en zijn kinderen mee te nemen naar bureau Nieuwe Parklaan.

Incidenten met diplomaten moeten direct gemeld worden bij het ministerie van Buitenlandse Zaken schrijven de regels voor. De dienstdoende piketambtenaar van het departement kreeg zaterdagnacht een telefoontje van de politie. Hij belde een medewerker van de Directie Kabinet en Protocol van het ministerie, welke is belast met „het faciliteren” van buitenlandse ambassades. Deze informeerde de Russische ambassadeur die zich vervolgens meldde bij het politiebureau. Hij kon Borodin meenemen.

In Den Haag trad zondag de bij die dag horende stilte in. Op Buitenlandse Zaken werd besloten de kwestie met de Russische diplomaat de volgende dag weer op te pakken. Het politiebureau kreeg maandag een verzoek om een overzicht van de precieze gang van zaken. Op het departement zelf werd minister Timmermans en de politieke beleidsafdeling op de hoogte gesteld. Ondertussen informeerde de politie de Haagse burgemeester Van Aartsen. De Russische ambassade in Den Haag liet de hele dag niets van zich horen.

Het incident leek te verdampen totdat maandag laat op de dag avond in Rusland persbureaus melding begonnen te maken van de tweets die Borodin de dag ervoor had verzonden. Dat was ook het moment dat de Nederlandse ambassadeur in Moskou, Ron van Dartel werd uitgenodigd de volgende dag langs te komen op het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Navraag bij de Russen leerde hem dat het ging om een diplomatiek incident. Ongeveer tegelijkertijd kwam de Russische ambassadeur in Den Haag, met het verzoek bij het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken met een verzoek om een onderhoud.

Ambassadeur Van Dartel kreeg op dinsdagochtend in Moskou een officiële protestnota overhandigd waarin de Russen ernstig bezwaar maakten tegen de wijze waarop hun man in Den Haag was behandeld. Twee uur later presenteerde de Russische ambassadeur op het ministerie in Den Haag eenzelfde nota aan het hoofd van de directie Kabinet en Protocol. In Bali veroordeelde de Russische president Poetin het Nederlandse optreden in felle bewoordingen.

Dinsdagmiddag om kwart voor drie reageerde Buitenlandse Zaken met de mededeling dat „een nader onderzoek zou worden ingesteld” naar de gebeurtenissen in Scheveningen. „Als uit dat onderzoek blijkt dat in strijd met het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek Verkeer is gehandeld, zal Nederland excuses aanbieden aan Rusland” , aldus de verklaring.

Dezelfde boodschap kreeg ambassadeur Kolodkin eind van die middag op het departement te horen van de hoogste ambtenaar, secretaris-generaal Renée Jones. Meer onderzoek was nodig omdat de lezing van de Russen en die van de Haagse politie veel verschillen vertoonde.

Woensdag rond het middaguur was het onderzoek klaar. Minister Timmermans stelde zijn reis naar Riga enkele uren uit om ambassadeur Kolodkin persoonlijk op de hoogte te stellen. Nederland gaf toe dat met het oppakken van de diplomaat het Verdrag van Wenen was geschonden en bood excuses aan. Maar Timmermans toonde ook begrip voor het optreden van de agenten.

Dat is verkeerd gevallen in Moskou bleek vrijdag. De Russen willen nog steeds dat de betrokken agenten ter verantwoording worden geroepen.

    • Mark Kranenburg