Bestraf mannen die hoerenlopen

Legale prostitutie zou vrouwen uit handen houden van criminelen. Dat is mislukt, stelt Renate van der Zee. Wat nu?

Een bulldozer aan het werk bij een kolenmijn in Kentucky. 40 procent van de uitstoot van CO2 in de VS komt door kolen. Het is de meest vervuilende energiebron. Foto AFP

Als het aan de Franse socialisten ligt, kunnen hoerenlopers in de toekomst een flinke boete krijgen. Het idee hierachter is: er zou geen mensenhandel bestaan als er geen mannen waren die seks willen kopen, dus moeten deze mannen hiervoor verantwoordelijk worden gesteld. Straf voor hoerenlopers zou de vraag inperken en mensenhandel een minder aantrekkelijke bezigheid voor criminelen maken. Het wetsvoorstel wordt komende maand behandeld; het maakt kans te worden aangenomen.

In ons land is zo’n maatregel onbespreekbaar. Veel Nederlanders beschouwen ons prostitutiebeleid namelijk als vooruitstrevend. Sinds 2000 is hier het verbod op bordeelhouden en souteneurschap opgeheven en prostitutie volledig gelegaliseerd.

De bedoeling van de legalisering was goed: de prostitutiebranche uit de criminele sfeer halen, zodat prostituees als kleine zelfstandigen konden opereren, en de seksindustrie traceerbaar maken, zodat mensenhandel makkelijker bestreden kon worden.

Wie in Nederland geld wil verdienen met een seksbedrijf moet een vergunning aanvragen en zich aan bepaalde regels houden: hij mag in zijn bedrijf bijvoorbeeld geen minderjarige meisjes of vrouwen zonder verblijfsvergunning toelaten. De politie controleert dat regelmatig.

Tot zover de intentie. Maar goed beschouwd was de legalisering allereerst één grote witwasoperatie. Seksbedrijven die eerder zwart hadden gedraaid, werden van de ene dag op de andere dag wit, inclusief kun kapitaal.

Vijf jaar na de legalisering bleek uit een onderzoek van stichting De Rode Draad dat de positie van prostituees nog steeds even slecht was als tevoren. Dat was niet zo vreemd, want de meeste gemeenten hadden alleen vergunningen verstrekt aan seksexploitanten die voor 2000 al actief waren. Deels waren dat figuren met een crimineel verleden. De politie controleerde wel de papieren van de prostituees, maar of de exploitant de arbeidsrechten van de vrouwen respecteerde, daar kraaide geen haan naar. Uitbuiting kon gewoon voortbestaan, alleen nu mét vergunning.

Er was helemaal geen schone branche van zelfstandige prostituees ontstaan, zo bleek ook uit de officiële evaluatie van de legalisering uit 2007. De meeste prostituees bleken nog steeds een pooier te hebben. Hun emotionele welbevinden was volgens dit rapport sinds de legalisering verslechterd en ze waren minder tevreden met hun inkomen.

Het is naïef geweest te denken dat je met vergunningen en regels de positie van kwetsbare vrouwen kunt verbeteren in een wereld die door criminelen wordt gedomineerd.

Hoe naïef de legalisering was, bleek pas echt in 2008 toen de nationale recherche met een rapport kwam over de bende van Saban B. Deze mensenhandelaren dwongen tientallen vrouwen met extreem geweld tot prostitutie. En dat gebeurde allemaal achter ramen van exploitanten die gewoon een vergunning hadden, waar de politie regelmatig controleerde.

Intussen trok de Nederlandse prostitutiebranche steeds meer sekstoeristen en criminelen aan. En door harder optreden van de politie in de legale prostitutiesector verhuisde een groeiend deel van de prostitutie ondergronds, bijvoorbeeld naar privéhuizen.

Onderzoekers, onder meer van de Londen School of Economics, concludeerden onlangs dat landen die prostitutie hebben gelegaliseerd een opvallend hoger aantal gerapporteerde gevallen van mensenhandel hebben. Het lijkt erop dat legalisering juist mensenhandel aanwakkert, omdat de prostitutiebranche erdoor groeit. Het is dus zaak die groei te stoppen.

Volgens de Zweden, die in 1999 hoerenlopen strafbaar stelden, is hun prostitutiebranche sindsdien gekrompen. Uit telefoontaps van mensenhandelaren zou blijken dat zij Zweden niet meer interessant vinden.

Het argument dat prostitutie door deze wet ondergronds zou zijn gegaan en dus onzichtbaar zou zijn geworden, vindt de Zweedse politie onzin: als de klant prostituees weet te vinden, kan de politie dat natuurlijk ook.

Door prostitutie te legaliseren, heeft Nederland uitgedragen dat het onschuldig vermaak is wat er op de Wallen gebeurt. Veel Nederlandse jongens zien hoerenlopen als iets stoers, iets spannends. Ze staan er niet bij stil dat de vrouw in kwestie mogelijk een slachtoffer van mensenhandel is. Terwijl jonge Zweedse mannen, op bezoek in Amsterdam, mij vroegen hoe ‘zoiets vernederends’ als prostitutie ooit legaal kon zijn.

Het Victoriaanse idee dat prostituees nodig zijn, omdat mannen anders gaan verkrachten, is onzinnig gebleken. Onverminderd worden vrouwen verkracht, namelijk zij die gedwongen achter het raam zitten. Het is tijd Nederlandse mannen bewust te maken van wat zij aanrichten met hoerenlopen. Ze houden mensenhandel in stand en financieren criminelen.

Nederland heeft het lef gehad te experimenteren met de legalisering van prostitutie. Dat is mislukt. Waarom zouden we nu niet het lef kunnen hebben om, net als de Fransen en de Zweden, van hoerenlopen een strafbare daad te maken?