Verkeersboete? Betaal ik never nooit niet

Diplomaten misbruiken hun politieke onschendbaarheid Zo liep de staatskas vorig jaar 178.000 euro aan niet-betaalde verkeersboetes mis Meestal blijft dat geheim, maar nu raken diplomaten in opspraak

Wilmer Heck

Verslaggever

Een Russische diplomaat mishandelt zijn kinderen en wij bieden excuses aan voor zijn arrestatie. Het voelt onrechtvaardig. En dat is niet de eerste keer. De diplomatieke onschendbaarheid van diplomaten en hun familieleden leidt vaker tot verontwaardiging. Vorige maand nog, toen het kabinet cijfers bekendmaakte waaruit bleek dat de helft van de opgelegde verkeersboetes aan buitenlandse diplomaten niet wordt betaald. Vorig jaar ging het om 2.729 niet-betaalde bekeuringen met een totale waarde van 178.000 euro. Niets aan te doen. Het Verdrag van Wenen, dat de diplomatieke onschendbaarheid regelt, verplicht diplomaten zich aan de wet te houden, maar biedt geen mogelijkheid ze te vervolgen als ze dat niet doen. Daarom roept de SP op het Verdrag te wijzigen.

Zomaar drie recente gevallen:

1. De Russische defensieattaché Tsjernisjev. In maart 2011 werd hij samen met de Nederlandse F16-piloot Chris V. gearresteerd in een restaurant in Scheveningen. Bij die ontmoeting ging een briefje over tafel met daarop het bedrag dat V. verlangde voor de Nederlandse staatsgeheimen die hij te koop aanbood. Tsjernisjev werd, vanwege zijn politieke onschendbaarheid, al snel vrijgelaten. Chris V. zit nu een gevangenisstraf uit van vijf jaar.

2. De voormalige Saoedische ambassadeur in Nederland. Een Filippijnse kok zei de Wassenaarse ambtswoning van Waleed Elkereidhi in 2008 te zijn ontvlucht na uitbuiting. Zijn paspoort zou zijn ingenomen, waarna hij vele uren draaide tegen een schamel loon. Elkereidhi keerde in 2009, voor de aangifte, terug naar Saoedi-Arabië en werd niet vervolgd.

3. De voormalige Marokkaanse ambassadeur in Nederland. In 2011 bleek hij twee keer door Nederland te zijn ontboden vanwege onderbetaling van zijn personeel. Minister Kamp (Sociale Zaken, VVD) verklaarde dat de ambassadeur niet kon worden gedwongen de wet na te leven vanwege zijn diplomatieke onschendbaarheid.

Openbaar in het buitenland

Tot zover Nederland.

Ook in andere landen zijn er frustraties. Berucht zijn de escapades van Hannibal Gaddafi, zoon van de voormalige Libische dictator Moammar. Een pistool trekken in Parijs, agenten aanvallen in Italië en mishandeling in een hotel in Genève. Hannibal kwam ermee weg.

Om de diplomatieke betrekkingen niet te schaden, komen de meeste voorvallen niet in de publiciteit. Toch leidt verontwaardiging er soms toe dat incidenten openbaar worden gemaakt. De Britse regering publiceerde in 2010 een overzicht van onbestraft gebleven overtredingen. Ambassademedewerkers uit Gambia, Kameroen, Egypte, Equatoriaal-Guinea en Zambia bleken te zijn gearresteerd in Groot-Brittannië vanwege winkeldiefstal, maar konden niet worden vervolgd. Diplomaten uit Brazilië, Duitsland, de VS en Rusland werden dronken achter het stuur betrapt, maar niet bestraft. Amerikaanse diplomaten bleken zich niet verplicht te voelen om tol te betalen in de Londense binnenstad. Londen had in 2010 nog bijna vier miljoen pond van ze te goed.

Misbruiken diplomaten hun uitzonderingspositie? Op basis van de Nederlandse cijfers over verkeersboetes lijkt dat voor een deel wel te kloppen. Hetzelfde geldt voor de cijfers uit Londen waar diplomaten uit 57 landen in 2009 nog ruim een half miljoen pond aan parkeerboetes hadden openstaan. Maar hoe zit het met de zwaardere overtredingen? Uit de Britse cijfers bleek dat in vijf jaar tijd 78 diplomaten vervolging vanwege serieuze vergrijpen hadden ontlopen. Behalve rijden onder invloed ging het om zaken als mensenhandel, aanranding, het uiten van doodsbedreigingen en verwaarlozing van een kind. Volgens de Britse krant The Guardian genieten in het Verenigd Koninkrijk zo’n 25.000 mensen diplomatieke onschendbaarheid. Dat plaatst het aantal van 78 niet vervolgde diplomaten in vijf jaar tijd wel wat in perspectief.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag zegt jaarlijks zo’n twintig meldingen van de politie over diplomaten te ontvangen. Die variëren van rijden onder invloed en het weigeren van een blaastest tot huiselijk geweld en financiële malversaties. Volgens een woordvoerder worden de meldingen altijd besproken met de verantwoordelijke ambassade. In ernstige gevallen trekken landen hun diplomaten terug. Het ministerie zegt niet te weten hoe vaak dat gebeurt.

De SP stelt voor dat het Verdrag van Wenen wordt gewijzigd. Hoe rechtvaardig dat misschien ook klinkt, diverse diplomatieke experts vinden het geen goed idee. Volgens Rosanne van Alebeek, universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam en gespecialiseerd in diplomatieke immuniteit, zijn de voordelen van immuniteit groter dan de nadelen. „Zodra je uitzonderingen maakt, open je de weg voor corrupte regimes om het werk van diplomaten te beïnvloeden. Wat te denken van homoseksuele diplomaten in landen waar homoseksualiteit strafbaar is? Uitzonderingen zetten de hele internationale diplomatie op losse schroeven”, zegt Van Alebeek.

Diplomaten die zich als bullebakken gedragen. Er zullen er dus altijd wel een aantal zijn. Volgens Buitenlandse Zaken heeft het consequent aanspreken van ambassades op overtredingen door hun personeel wel tot een afname van het aantal meldingen geleid, al is onbekend met hoeveel dat aantal is gedaald.